opinie

    • Tom-Jan Meeus

Onze beste vriend als de heimelijke vijand

Met Amerikaanse diplomaten weet je het nooit. We hadden hier in de jaren tachtig Paul Bremer III als ambassadeur. Nederland verzette zich tegen nieuwe kernwapens, en Bremer, een beroepsdiplomaat, kwam dat verzet breken. Later bleek zelfs dat de CIA een informant in de PvdA had. Bremers missie slaagde, maar zijn loopbaan eindigde roemloos. Na 2003 werd hij wereldwijd berucht als baas van de catastrofale Amerikaanse bezetting van Irak: hij verloor al zijn gezag, in de VS en daarbuiten.

En wat weinigen weten: Bremer doet tegenwoordig iets heel anders, las ik in het Amerikaanse veteranenblad Task & Purpose. Hij is nu ski-instructeur.

Ik moest eraan denken toen ik maandag in Breitbart News een interview met de nieuwe Amerikaanse ambassadeur in Duitsland las. Hij sprak steun uit aan rechtse c.q. „conservatieve” leiders in Europa die zich, net als Trump, tegen „de politieke klasse” keren. Hij noemde de Oostenrijkse kanselier Kurz, de christen-democraat die regeert met de rechts-nationalistische FPÖ. Maar je kreeg de indruk dat hij alle politici bedoelde die eerder een patriottische lente aankondigden.

Voor een diplomaat is dit soort partijdigheid niet erg snugger, al corresponderen zijn woorden met eerdere signalen. Trump zelf was aanhanger van Brexit, zijn eerste strateeg Bannon haat de EU, zijn nieuwe Nationale Veiligheidsadviseur Bolton doet dat ook. Dus dat ze in die wereld Europese politici steunen die de EU willen opblazen, hoeft niet te verrassen. Je kunt zelfs construeren dat de regering-Trump op sinistere wijze Poetins anti-EU-agenda in de kaart speelt.

Dit plaatst de Europese conflicten met de Amerikaanse regering in een ongemakkelijk perspectief. De opzegging van de Iran-deal, de dreigende handelsoorlog, MH17: het is niet meer volkomen duidelijk waar de Amerikaanse loyaliteit ligt. Zeker bij MH17 kan dat voor Nederland hoogst pijnlijk uitpakken.

Dus ik begreep wel waarom CDA-leider Buma zaterdag de „voortdurende flirt [van Baudet] met Moskou” bekritiseerde. Maar er ligt een ongemakkelijke vraag onder. Guy Verhofstadt, de Vlaamse liberaal, wierp hem maandag op na de uitspraken van Amerika’s ambassadeur in Duitsland: moeten wij ons niet gaan „verdedigen tegen Trump”?

Europa, ook Nederland, is al deze hele eeuw gepreoccupeerd met the enemy within. Is het de islam, immigratie binnen de EU, zijn het vluchtelingen, de nieuwe populisten?

Het bizarre is: het kan ook Trump blijken te zijn. Als je ervan uitgaat dat het EU-lidmaatschap een nationaal belang is, en dat vinden de meeste Nederlanders, zijn er meer aanwijzingen dan gezond is.

Tom-Jan Meeus (t.meeus@nrc.nl; @tomjanmeeus) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Jutta Chorus.
    • Tom-Jan Meeus