De leider van Noord-Korea Kim Jong-un en de Chinese leider Xi Jinping vorige maand in het Chinese Dalian. Het was de tweede ontmoeting in zes weken tijd.

Foto AFP

‘Noord-Korea ligt aan het infuus, het kan niet zonder Chinese olie’

Cheng Xiaohe

Wat China niet lukte met Noord-Korea, konden de VS wel. Dat komt volgens hoogleraar Cheng omdat Noord-Korea lijdt onder de olie-sancties. En Trump is bedreigender dan Obama.

‘Trump is een amateur op het gebied van buitenlandse zaken, ik vind hem niet gekwalificeerd voor zijn positie”, vertelt hoogleraar Cheng Xiaohe in zijn werkkamer aan de gerenommeerde Renmin-universiteit in Beijing.

Hij is gespecialiseerd in China’s buitenlandse betrekkingen, en schreef de laatste tijd veel over Noord-Korea. Hoewel hij niet dol is op de Amerikaanse president vindt hij wel dat Trump het goed heeft aangepakt met Noord-Korea. Hij kreeg voor elkaar wat China al jaren niet lukte: Noord-Korea dwingen tot denuclearisering. „Trump heeft Kim ertoe gedwongen zich anders op te stellen, door de druk op Noord-Korea op te voeren en hij heeft China onder druk gezet in te stemmen met de VN-sancties tegen Noord-Korea. De Noord-Koreaanse houding is niet alleen veranderd door de sancties. Kim beseft dat het Trump menens is als hij dreigt dat hij Noord-Korea gaat aanvallen. Voor toenmalig president Obama was hij nooit bang.”

Noord-Korea kan nu toch zelfverzekerder om de tafel gaan zitten? Ze hebben hun kernwapens immers al?

„Noord-Korea kan die wapens nog niet volledig inzetten. Ze zijn er één stap van verwijderd, maar het is nog niet zover. Ze moeten nog tests doen met een kernkop die op een ballistische raket is gemonteerd. Dat moet je wel ’n keer of tien testen om zeker te weten of die ook werkt. Nu krijgen ze de kans niet meer om dat te doen.”

Schrijfster en journalist Suki Kim woonde in 2011 zes maanden undercover in Noord-Korea. Voor de podcast The Moth vertelt ze hoe moeilijk dat was. Lees daarover: Ook Noord-Koreaanse elitestudenten zijn hun eentonige leven zat

Waarom hebben ze die laatste stap dan niet ook nog gezet voordat ze van houding veranderden?

„Dit komt door de olietoevoer. Ze krijgen nu een minimale hoeveelheid olie. Olie is het bloed van hun economie. China heeft ingestemd met de sancties. Dat betekent een afname van de export van geraffineerde olie naar Noord-Korea met 90 procent. Ze krijgen nu nog maar 500.000 vaten per jaar. Dat is heel weinig. Als het er 250.000 zouden worden, ligt de economie plat. Je moet je Noord-Korea voorstellen als een patiënt die aan het infuus ligt. Een tekort aan kleding en zelfs aan eten kun je nog overleven, een tekort aan olie overleef je niet. Olie bepaalt of je als land leeft of sterft.”

Het gaat toch juist beter met de Noord-Koreaanse economie? Er is toch iets meer vrijhandel?

„Daar geloof ik niets van. Er zijn 56.000 mensen werkloos die eerst in Kaesong werkten, in de speciale industriële zone die Noord-Korea uitbaatte samen met Zuid-Korea. Maar die is nu dicht. Zo’n 90 procent van de export van Noord-Korea ligt stil door de sancties. Die producten kunnen ze lang niet allemaal in eigen land afzetten.”

Trump heeft gezegd dat de houding van Kim anders was na zijn tweede ontmoeting met Xi. Klopt dat?

„Jazeker. Maar God mag weten of dat ook echt kwam door de ontmoeting met Xi. Kim heeft door die ontmoeting wel meer zelfvertrouwen gekregen. Zijn positie in de onderhandelingen met de VS en Zuid-Korea is erdoor versterkt. En de economische betrekkingen met China zijn verbeterd op die gebieden waar dat kan, zonder de sancties los te laten. Maar je moet goed begrijpen waarom de relatie tussen China en Noord-Korea juist verslechterde doordat Noord-Korea kernwapens ontwikkelde. Nucleaire ontwapening blijft het hoofddoel van China. Als de huidige besprekingen mislukken, dan gaat China gewoon door met de sancties. Versoepeling is tegen het Chinese kernbelang. China wil dat Noord-Korea zijn kernwapens opgeeft.”

Verdient Trumps strategie ten opzichte van Noord-Korea de Nobelprijs of niet?: Twistgesprek: experts over de strategie van Kim Jong-un

Wat is er besproken, denkt u?

„Xi heeft Kim vooral meer rugdekking gegeven. Hij heeft ervoor gezorgd dat Kim zich minder geïsoleerd voelt. Nu hebben Kim en Xi elkaar twee keer kort achter elkaar gezien, daarvoor was er jaren geen contact op topniveau. Doordat de relaties met China nu zijn verbeterd, voelt Kim dat hij sterker staat. China is na dat gesprek ook iets soepeler geworden ten opzichte van Noord-Korea. Het heeft het land binnen de mogelijkheden van de sancties iets meer ademruimte gegeven.”

Hoe dan?

„Er is veel smokkel tussen beide landen. Daar kun je heel streng op toezien, of iets minder streng. Als de contacten met de VS goed zijn, dan is China streng. Maar als de VS het China moeilijk maken, bijvoorbeeld door met een handelsoorlog te dreigen, dan is China iets minder streng.”

Denkt u dat de top een succes wordt?

„Wij wetenschappers zijn goed in het voorspellen van wat er allemaal mis kan gaan, en slecht in het geloven dat het ook goed kan gaan. Maar ik denk dat Trump zal toestemmen in een geleidelijk proces van ontwapening. Trump en Kim gaan vooral bespreken binnen welke tijd dat dan moet. Trump wil misschien dat het proces al in drie of vier jaar wordt voltooid. Kim denkt eerder aan tien jaar. Ik denk ook dat de VS elke tussenstap van Noord-Korea gaan belonen.”