Mohamed Salah is de volksheld van Egypte, maar blijft weg bij politiek

WK voetbal 2018

Blessure of niet, voetballer Mohamed Salah (25) is de hoop van heel Egypte.

Egyptenaren kijken in een koffiehuis in Kairo naar de Champions League-finale tussen Liverpool en Real Madrid. Foto Khaled Desouki/AFP

Hij werd in Engeland uitgeroepen tot beste speler van het seizoen en ontving voor de 32 doelpunten die hij in het shirt van Liverpool maakte de ‘Premier League Golden Boot’. Zijn gewone voetbalschoenen zijn sinds kort zelfs te vinden in het British Museum in Londen, naast een paar sandalen uit de Egyptische oudheid. Maar in zijn thuisland gaat de sterrenstatus van de 25-jarige Mohamed Salah nog veel verder dan in het land waar hij wekelijks speelt. Posters, reclamespotjes, babykleertjes, ramadanslingers; zijn gezicht is overal, hij is de nationale held. Zijn bijna 100 miljoen landgenoten noemen hem ‘The Egyptian King’ of de ‘vierde piramide’.

Eerste WK sinds 1990

‘Mo’ Salah maakte afgelopen oktober beide doelpunten – waaronder een penalty in blessuretijd – in de WK-kwalificatiewedstrijd tegen Congo (2-1). Door de overwinning wist Egypte zich voor het eerst sinds 1990 verzekerd van deelname aan het wereldkampioenschap voetbal, dat volgende week begint in Rusland. „Ik had geen vertrouwen meer in de wedstrijd, maar Salah maakte Egypte heel blij,” vertelt supporter Hassan Ali (28) in Kairo, op de avond van de Champions League-finale tussen Liverpool en Real Madrid.

Na de zege op Congo verzamelden duizenden supporters zich op het Tahrirplein in Kairo waar een legerhelikopter honderden Egyptische vlaggen naar beneden liet vallen. „Sindsdien houden we nóg meer van hem,” zegt Mohamed Nasr (26), naar eigen zeggen de grootste fan van Salah. Maar het is niet alleen zijn talent om doelpunten te maken dat Salah zo populair maakt in Egypte. Ali: „Het verhaal van Salah spreekt ons allemaal aan omdat hij niet opgroeide in de hoogste klassen. Hij is geboren in een arm dorp, zoals een groot deel van de Egyptenaren. Hij praat zoals wij en blijft zichzelf. Dat brengt hem dichter bij de mensen.”

Lees ook: Mo Salah, het zomerkoopje van 40 miljoen.

In Egyptische media wordt uitgebreid aandacht besteed aan de bescheidenheid en goede daden van Salah. Zo schreef de nieuwsportal Middle East Eye in april over diens donatie van 450.000 dollar aan zijn geboortedorp Nagrig, ten noorden van Kairo. Het geld was bedoeld om riolering aan te leggen. Eerdere donaties van Salah gingen naar de aanschaf van ambulances, ziekenhuisapparatuur en de renovatie van een school, zo staat te lezen op de website Egyptian Streets. Het meest opmerkelijke gebaar maakte de stervoetballer naar een man die inbrak bij zijn ouders. De vader werd door Salah overgehaald de aanklacht in te trekken. Bovendien hielp hij de inbreker aan geld én een baan.

Salah is Egypte

Kom je aan Salah, dan kom je aan Egypte. Zoveel werd duidelijk toen hij eind vorige maand tijdens de Champions League-finale naar de kant moest met een schouderblessure, nadat hij ten val was gebracht door een armklem van Real Madrid-verdediger Sergio Ramos. Trending topics op Twitter in Egypte: ‘We zijn allemaal Liverpool’, ‘zoon van vuil’ en ‘Ramos de hond’.

Salah is druk bezig met het herstel van zijn blessure:

De Egyptische advocaat Bassem Wahba dreigt met een rechtszaak tegen Ramos voor een schadevergoeding van één miljard euro. En op de achterpagina van het dagblad Al-Masry Al-Youm stond een cartoon die de drie krachten van de hel illustreerde: de Moslimbroederschap, Islamitische Staat en Sergio Ramos.

Hoewel Salah zijn politieke mening niet publiekelijk uit, maakt zijn populariteit van hem wel een speler in het spel van de Egyptische politiek. Tijdens de presidentsverkiezingen, eind maart, hadden Egyptenaren de keuze tussen de zittende president Abdul-Fattah El-Sisi en zijn enige tegenstander Moussa Mostafa Moussa. De rest van de serieuze oppositie was door Sisi weggewerkt. Ruim een miljoen Egyptenaren kozen ervoor géén van beide kandidaten aan te kruisen op hun stembiljet. In plaats daarvan schreven ze met de hand Salah’s naam erbij.

Onder Sisi kreeg Egypte de afgelopen jaren te maken met enorme inflatie. De oppositie en het maatschappelijk middenveld zijn monddood gemaakt. En volgens cijfers van The Arabic Network for Human Rights Information zitten de gevangenissen vol met zo’n 60.000 politieke gevangenen.

Martelingen en executies

Ook is er sprake van martelingen, buitengerechtelijke executies en gedwongen verdwijningen. „In deze moeilijke tijd laat Salah ons zien dat we toch iets positief kunnen bereiken,” zegt supporter Nasr. „Misschien niet door te protesteren, maar wel via zijn voetbalcarrière. Salah steunen is geloven in het idee dat je alles kan bereiken” Volgens Nasr dient voetbal ook als afleiding voor andere problemen. „De prijzen voor elektriciteit gaan weer omhoog. De regering heeft het wereldkampioenschap en Salah nodig.”

De populariteit van Salah fungeert niet alleen als bliksemafleider, maar zorgt ook voor saamhorigheid in een gepolariseerde samenleving. Sisi speelt hierop in door openlijk zijn steun uit te spreken voor Salah. Op Twitter feliciteerde hij de voetballer toen hij werd uitgeroepen tot beste speler in de Premier League, en hij wenste Salah een goed herstel van zijn schouderblessure „Als Salah Sisi zou steunen, dan betekent dit goedkeuring van zijn regime”, stelt Nasr.

Maar Salah houdt zich vooralsnog buiten het politieke spel. Mocht hij zich ooit uitspreken tégen het huidige regime, dan wacht hem mogelijk hetzelfde lot als Abo Treka. Deze voormalige aanvoerder van het Egyptische elftal steunde openlijk de in 2013 afgezette president Mohamed Morsi en de inmiddels verboden Moslimbroederschap. Tot woede van het regime, dat hem als bedreiging zag vanwege zijn grote bekendheid als voetballer. De naam van Treka, die tegenwoordig in Qatar woont, komt voor op een terreurlijst en hij riskeert een gevangenisstraf bij terugkomst in Egypte.

Salah is niet immuun voor dit soort praktijken, betoogde de Egyptische journalist Mohannad Sabry in een opiniestuk voor de website van Al-Jazeera. „Als hij niet de lijn van het regime volgt, dan wordt hij behandeld als elke andere Egyptenaar.”

Ondertussen hoopt heel Egypte dat Salah weer snel fit is. De aanvaller is in ieder geval opgenomen in de 23-koppige WK-selectie van bondscoach Héctor Cupèr. Maar of Salah op vrijdag 15 juni – zijn verjaardag – aan de aftrap zal staan in de eerste wedstrijd tegen Uruguay, is de vraag. Maar met of zonder Salah, zijn grootste fan Nasr ziet Egypte straks in Rusland geen wereldkampioen worden. „Heel misschien halen ze een plek in de kwartfinale.”

    • Emma van der Zalm