Paula (Laetitia Dosch) en Yuki (Léonie Simaga) in Jeune femme.

‘Ik vraag me af of mannen niet te veel onder vuur liggen’

Regisseur Léonor Serraille

De bekroonde Franse debuutfilm Jeune femme van Léonor Serraille vertelt het verhaal over de afgedankte muze van een kunstenaar „Ik ken zoveel vrouwen die zo’n verhouding hebben meegemaakt.”

De actualiteit kwam vanzelf naar de debuutfilm van de Franse filmmaakster Léonor Serraille toe. Haar film Jeune Femme raakt – min of meer terloops – aan onderwerpen die ook spelen rond #MeToo, hoewel de film al klaar was voordat het debat naar aanleiding van de wandaden van Harvey Weinstein in oktober vorig jaar losbarstte. Serraille won in mei 2017 de Caméra d’Or, de prijs voor de beste debuutfilm, van het filmfestival van Cannes.

Jeune Femme, naar Serraille’s eigen scenario, is een fraai portret van de 31-jarige Paula (Laetitia Dosch): een nog niet zo lang afgestudeerde jonge vrouw die zonder dak boven haar hoofd door Parijs doolt. Haar relatie met de oudere, narcistische Joachim, die een van haar docenten was op de kunstacademie, is op de klippen gelopen. Door van logeeradres naar logeeradres te gaan, en met kleine baantjes, houdt ze haar hoofd net boven water. Machtsverschillen in een ongelijke relatie, een handgemeen tussen man en vrouw, de economische onzekerheid van het ‘precariaat’ versus het beschermde bestaan van de arrivé: al die actuele thema’s komen op een vanzelfsprekende manier voorbij.

Jeune femme opent sterk, met Paula die met haar voorhoofd woest tegen Joachims flatdeur aanbeukt, totdat ze bewusteloos onderuit gaat. „Ik wilde de film net zo openen zoals in het theater, als voor het begin van de voorstelling drie keer een bel gaat”, vertelt Léonor Serraille (32) in Parijs. „Paula slaat maar één keer met haar hoofd tegen de voordeur, maar ze doet dat nogal stevig.”

Paula belandt daarna in de tweede scène van de film in de crisisopvang. „Het begin van de film is heel dramatisch. Maar tegelijk vond ik het amusant om zo het thema van vrouwelijke hysterie aan de orde te stellen. Vrouwen die ergens mee worstelen, of tijdelijk uit balans zijn, krijgen al snel het etiket ‘hysterisch’ of ‘neurotisch’ opgeplakt. In de film blijkt gaandeweg juist dat er helemaal niet zo vreselijk veel mis is met de hoofdpersoon. Ze is een vrij normale jonge vrouw, die heel alledaagse dingen meemaakt. Ze weet meestal ook precies wat ze doet en waarom ze iets doet. Ik vond het mooi om de film te beginnen op een dieptepunt. Dan kon ik haar daarna juist hoger laten stijgen.”

Lees ook de recensie van Jeune Femme: De veerkracht van een afgedankte muze

De film wekt wel de suggestie dat Paula geestelijk misschien niet helemaal in orde is, maar dat wordt nergens expliciet duidelijk gemaakt.

„Die grens tussen geestelijk gezond en geestelijk ongezond zijn valt helemaal niet zo scherp te trekken. Ik heb dat bewust enigszins vaag gehouden. Met die grens wilde ik spelen.”

De titel, Jeune femme, suggereert dat de film over meer gaat dan alleen dit personage, dat Paula ook staat voor bredere thema’s. Was dat uw bedoeling?

„Ja. In het verhaal van Paula heb ik ervaringen verwerkt van veel vrouwen die ik ken. Ik heb ook uit mijn eigen ervaringen kunnen putten. Ik weet niet zeker of Paula helemaal representatief is voor de huidige tijd. Ze loopt misschien zelfs een beetje achter, want ze is niet iemand die de hele tijd bezig is met haar carrière. Ze streeft niet koste wat kost succes na.

„Ze is ook niet voortdurend bang dat ze misschien wel iets belangrijks zou kunnen missen. Ze is juist iemand die ook haar tijd kan verdoen. Voor mij is dat een kwaliteit die me voor haar inneemt. Maar daarmee is ze misschien niet zo enorm representatief voor hoe we op dit moment leven. Wat wel heel typerend is voor mijn generatie, zijn haar voortdurende twijfels over de keuzes die ze maakt, haar frustraties en haar angsten.”

De trailer van Jeune Femme

In tegenstelling tot de meeste films is het feit dat Paula simpelweg geld nodig heeft om te overleven, geen onbetekenend detail.

„Ik heb hier in Parijs gestudeerd en ik kan uit eigen ervaring vertellen dat geld nooit een klein, verwaarloosbaar detail is. Geld kan een obsessieve rol gaan spelen als je te weinig geld hebt. Die rol van geld is heel belangrijk, want daardoor kan de film concreet en geloofwaardig zijn. Paula zit niet volledig aan de grond. Ze zou kunnen terugvallen op haar familie, als dat echt nodig zou zijn. Maar om op je dertigste nog bij je ouders te moeten aankloppen, vindt ze natuurlijk beschamend. Dat wil ze hoe dan ook vermijden.”

Uw film raakt aan de #MeToo-discussie. Paula heeft een ingewikkelde liefdesrelatie met een van haar docenten.

„Dat was voor mij een heel vanzelfsprekend element van het verhaal, omdat ik zoveel vrouwen ken die zo’n verhouding hebben meegemaakt. Dat is helaas een tamelijk banaal gegeven. Dat vrouwen zich daar nu over uitspreken, vind ik uitstekend, al wordt de discussie misschien niet altijd op de juiste manier gevoerd. Ik vraag me wel af of mannen momenteel niet te veel onder vuur liggen in de media. Het gevaar bestaat dat we nu doorslaan naar het andere uiterste.”

    • Peter de Bruijn