Conte is er trots op een populist te zijn

Radicale verandering Italiës plaats blijft in Europa, maar er komen stevige discussies aan met Brussel. De nieuwe premier belooft een radicale verandering.

De Italiaanse premier Giuseppe Conte afgelopen weekend in Rome. Foto Fabio Frustaci

Met de belofte van „een radicale verandering” en met ‘populist’ als geuzennaam heeft de nieuwe Italiaanse premier Giuseppe Conte dinsdag het regeerprogramma van de Vijfsterrenbeweging en de Lega aan het Italiaanse parlement gepresenteerd.

In zijn beginwoorden wees Conte, een jurist zonder politieke ervaring, op het wantrouwen tegen het politieke bestel dat is gegroeid. Dat heeft volgens hem minder te maken met links of rechts dan wel met het „onvermogen” te luisteren naar wat burgers zeggen dat ze nodig hebben.

Dit is niet het zoveelste kabinet in een lange rij, zei Conte: er zitten niet alleen andere mensen, er komt ook een andere manier van werken. Hij beloofde „nieuwe instrumenten van directe democratie” om beter naar burgers te kunnen luisteren, een pragmatische benadering waarbij driftig gesnoeid zal worden in het woud van overbodige wetten en instellingen, en betere controle of het doel van een bepaalde maatregel ook wordt bereikt.

De Vijfsterrenbeweging en de Lega worden vaak populistisch genoemd. De Vijfsterren zijn ook een anti-systeempartij. Voor ons zijn dat geuzennamen, zei Conte. „Als ‘populisme’ de houding van de leidende klasse is om te luisteren naar de behoeftes van de mensen [...], als ‘anti-systeem’ betekent proberen een nieuw systeem te introduceren dat oude privileges en verkalkte macht verwijdert, dan verdienen deze politieke krachten allebei deze kwalificaties.”

Conte maakte duidelijk dat hij zich „dienstbaar” wil opstellen. Leidend voor zijn kabinet is het regeercontract dat Vijfsterren en Lega hebben opgesteld. De leiders van die partijen, Luigi Di Maio en Matteo Salvini, zijn ook vice-premier en zullen, buiten hun eigen portefeuilles, grote invloed hebben op het kabinetsbeleid.

Conte kondigde maatregelen aan om chronische problemen van Italië aan te pakken als de trage justitie, de stroperige bureaucratie, de wijdverbreide corruptie. Zijn regeringsverklaring bevat verder ‘rechtse’ plannen voor hard optreden tegen illegale immigranten en meer nadruk op veiligheid, tot ‘linkse’ voornemens als een minimumloon, gelijk loon voor vrouwen, meer aandacht voor het milieu en betere sociale zekerheid.

Conte verwierp verwijten dat, met Salvini van de anti-migrapartij Lega op Binnenlandse Zaken, het kabinet xenofobe trekken heeft. „We zijn geen racisten en zullen dat nooit zijn.”

Lees ook: Lees ook het opiniestuk van Financial Times-columnist Wolfgang Müncha: Tip voor Conte, hervorm de euro van binnenuit

Hij onderstreepte dat Italiës plaats in Europa is. Dat zijn enorme staatsschuld moet verminderen. Dat ook de nieuwe regering in Rome een „overtuigd lid” van de NAVO is. Tegelijkertijd kondigde hij een harde confrontatie met Brussel aan over het Europese asielbeleid en de begrotingspolitiek. „De overheidsschuld willen we verminderen, maar dat willen we doen met de groei van onze rijkdom, niet met bezuinigingsmaatregelen.”

    • Marc Leijendekker