Premier treedt af, protest gaat door

Jordanië

Door het IMF afgedwongen hervormingen leidden tot fel protest. De Jordaanse koning Abdullah zal meer moeten doen dan de premier vervangen.

Demonstranten in de hoofdstad Amman. Foto Andre Pain/EPA

Premier Hani Mulki van Jordanië is maandag afgetreden na dagen van grootschalige protesten. De Jordaanse koning Abdullah II zal echter met meer moeten komen om een echte crisis af te wenden.

„We konden niets doen tegen de armoede, dus zullen we maar iets doen tegen de armen”. De karikatuur van de nu afgetreden Jordaanse premier Mulki die op sociale media circuleerde, geeft het gevoel van de betogers goed weer. Tienduizenden Jordaniërs gingen de straat op in protest tegen geplande belastinghervormingen die volgens de betogers vooral de middenklasse zouden treffen, en prijsstijgingen van basisproducten als brood en benzine waar ook de armere klasse mee geraakt wordt. Daarnaast liepen ze te hoop tegen corrupte politici. Nadat Mulki aftrad, gingen de protesten door.

Premier Mulki was in 2016 juist aangetreden om economisch orde op zaken te stellen. De Jordaanse economie ligt aan het infuus van internationale donors. 21 procent van de Jordaniërs leeft onder de armoedegrens, de werkloosheid is gestegen tot 18,4 procent.

Terwijl de investeringen en hulpgelden teruglopen, zijn in Jordanië ruim 660.000 Syrische vluchtelingen bij gekomen. De vorige maand in het parlement voorgestelde belastinghervorming was bedoeld om het torenhoge begrotingstekort van zo’n 95 procent van het BNP terug te dringen. De maatregelen waren een eis van het IMF.

Stabiel baken

Jordanië is steeds gezien als een stabiel baken in een onrustige regio. Ook nu roepen de betogers niet om een totale omwenteling. De koning, die uiteindelijk alles bepaalt, profileert zich als verbindende factor. Bovendien zijn de Jordaniërs afkerig van revolutie door wat zij in de buurlanden hebben gezien.

De Jordaanse autoriteiten kozen ervoor de demonstraties grotendeels de vrije loop te laten. Volgens het staatspersburea Petra raakten 42 agenten gewond en werden zestig mensen gearresteerd, maar het overgrote deel van de demonstraties verliep vreedzaam.

De Jordaanse koning Abdullah heeft vaker bewezen in dit soort situaties tactisch te kunnen manoeuvreren. Hij draaide snel een deel van de prijsstijgingen terug en toonde maandagavond in een serie tweets begrip voor de demonstranten, zonder de belastinghervormingen van tafel te vegen. Om de rust te doen weerkeren zal de koning deze keer echter met meer moeten komen dan alleen het vervangen van personen.

Hoewel betogers overwegend positief reageerden op de aanstelling van de nieuwe premier Omar al-Razzaz, een econoom en voormalig minister van Onderwijs, herhaalden ze ook meteen dat het niet om de personen gaat maar om hun eisen, die vooral economisch zijn. Een voor woensdag aangekondigde staking gaat gewoon door.

    • Jannie Schipper