Staatssecretaris Visser: ‘Defensie is tekortgeschoten. Dat spijt mij’

Niet voor het eerst moet het ministerie van Defensie door het stof vanwege veiligheidsincidenten met medewerkers. Een cultuurverandering is nodig, zegt staatssecretaris Barbara Visser (VVD).

Landmacht voertuigen rijden naar het station van Steenwijk om per trein vervoerd te worden naar Duitsland voor een NAVO-oefening. Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

„De resultaten van het onderzoek zijn glashelder”, zei Barbara Visser maandagmiddag bij de presentatie van het RIVM-rapport naar het gebruik van het kankerverwekkende chroom-6 in grondverf bij defensie „Defensie is tekortgeschoten. Dat spijt mij. Ik kan dat helaas niet terugdraaien.”

Het RIVM presenteerde op maandag een lang verwacht onderzoek naar het gebruik van chroom-6 en de relatie met (dodelijke) ziektes bij (oud-)werknemers – de belangrijkste resultaten lekten al voor het weekeinde uit. Chroom-6 zit in grondverf die onder meer werd gebruikt voor Amerikaans militair materieel dat op vijf NAVO-locaties in Nederland opgeslagen en onderhouden werd. Uit het onderzoek blijkt dat Defensie al sinds 1973 wist van de schadelijke effecten van chroom-6, maar dit verzweeg.

Staatssecretaris Barbara Visser (Defensie, VVD) maakte bekend hoe de overheid nabestaanden, medewerkers en oud-medewerkers die ziektes hebben opgelopen, waarvan het RIVM een verband met chroom-6 heeft aangetoond, financieel zal compenseren, tot maximaal veertigduizend euro per persoon.

Lees ook: Defensie compenseert tot 40.000 euro voor chroom-6

Het is niet voor het eerst dat defensie wordt geconfronteerd met een pijnlijk rapport over de veiligheid van de werkomgeving.

Barbara Visser: „Dit onderzoek betreft de periode tussen 1984 en 2006. Maar we zijn recent natuurlijk ook geconfronteerd met een aantal onderzoeken van de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV), over hoe defensie omgaat met veiligheid [in september publiceerde de OVV een vernietigend rapport over een mortierongeval in Mali. Toenmalig minister van Defensie Jeanine Hennis (VVD) trad af vanwege dat rapport, FB.]. Daar zie je dat we er absoluut nog niet zijn.

„We zien dat Defensie te maken heeft met een can-do mentaliteit. Dus: wij proberen altijd alles mogelijk te maken, we brengen overal ter wereld veiligheid. Maar binnen de eigen organisatie slagen we daar onvoldoende in.”

U zegt van veiligheid een prioriteit te willen maken, maar u bent niet de eerste die dat aankondigt.

Barbara Visser: „Nee, maar we doen wel boter bij de vis. We hebben jaarlijks structureel 75 miljoen beschikbaar gesteld. Om leiderschapscursussen te geven aan commandanten, om een toezichthouder op te tuigen, preventief medisch onderzoek te kunnen doen. En te zorgen dat de meldingsbereidheid bij het personeel omhoog gaat.”

Veiligheidskwesties komen bij defensie zo veelvuldig aan het licht, dat zijn geen incidenten meer. Wat zegt dit over de betrouwbaarheid van Defensie als werkgever?

Barbara Visser: „Vertrouwen komt te voet en gaat te paard. Vertrouwen zul je moeten laten zien, het is niet iets dat ik nu met woorden kan doen. We zullen hier de komende periode aan moeten werken. De komende tijd zullen zich nog steeds incidenten voordoen, omdat er zoveel mensen werken – 56.000.

„ Het gaat mij er vooral om dat mensen aan de bel trekken als ze denken dat het niet goed gaat. En dat we vervolgens leren als zich iets voordoet. Dan zie je dat we nog een lange weg te gaan hebben.”

U zegt: ik kan geen garanties geven voor incidenten. Waar kunnen we u wél op afrekenen straks?

Barbara Visser: „Dat we in ieder geval gaan zorgen voor die cultuurverandering, waardoor mensen zich vrij voelen misstanden of zaken waarover ze zich zorgen maken, kunnen melden. En twee: een verdere professionalisering van de organisatie op het gebied van veiligheid. Die is nodig.”

Medewerkers van defensie waren niet goed beschermd bij werken met verf waarin het kankerverwekkende chroom-6 zat: Verf met chroom-6 is erger dan asbest
    • Floor Boon