Salvini trotseert verwijt van racisme en wil snelle aanpak van migratie

Uitzettingen

Het nieuwe kabinet wil meteen werk maken van plannen tegen illegale migratie. Xenofobie? Brussel lijkt er wel wat in te zien.

MatteoSalvini arriveert in Pozzallo Foto Carmelo Lenzo/AFP

Matteo Salvini wil er geen misverstand over laten bestaan: voor de nieuwe Italiaanse regering krijgt bestrijding van illegale immigratie absolute prioriteit, alle verwijten van racisme en xenofobie ten spijt.

Net als paus Franciscus maakte Salvini zijn eerste reis in functie naar een plaats in Zuid-Italië waar al tienduizenden migranten de Europese Unie binnen zijn gekomen. De paus ging vijf jaar geleden naar Lampedusa, Salvini koos zondag op zijn tweede dag als minister van Binnenlandse Zaken voor Pozzallo, een stadje in het zuiden van Sicilië waar net weer enkele tientallen migranten aan land waren gebracht.

Wij zullen geen harde lijn, maar een lijn van gezond verstand volgen.

„Ik ben niet van mening veranderd nu ik minister ben geworden”, zei Salvini. Hij heeft de Lega omgevormd van een partij die meer autonomie voor Noord-Italië eiste, tot een anti-migratiepartij. In de hitte van Pozzallo schetste hij de contouren van zijn plannen. In essentie: migranten zonder geldige papieren snel uitwijzen en de komst van nieuwe migranten op verschillende manieren ontmoedigen.

„Wij zullen geen harde lijn, maar een lijn van gezond verstand volgen’’, zei hij. Zijn populariteit, die na de 17 procent bij de verkiezingen op 4 maart is blijven groeien, is grotendeels gebaseerd op zijn verzet tegen migranten – de euroscepsis leeft ook onder zijn aanhangers veel minder. Maar critici vrezen juist wel de harde hand. Met een herinnering aan de uithaal van paus Franciscus naar „de globalisering van de onverschilligheid” waarschuwde de voorzitter van de Italiaanse bisschoppenconferentie tegen het „opleven van xenofobie”. Salvini antwoordde vrijwel direct: „Voor Italianen is er al geen huis en werk, laat staan voor het halve Afrikaanse continent.”

Bij de begrotingsregels zal de vrijdag beëdigde regering in Rome naar verwachting vaak en hard in aanvaring komen met Brussel. Salvini heeft ook al gezegd dat hij zich zal verzetten tegen de plannen voor hervorming van het Europese asielbeleid zoals die nu op tafel liggen. Maar op het migratiedossier als geheel wil Salvini stappen zetten die in grote lijnen passen binnen het Brusselse kader.

Lees ook: Nieuwe regeringsploeg, zelfde plan

Neem het plan voor wat Salvini „uitzetcentra” noemt. Hij wil de controle aan de buitengrenzen intensiveren en mensen die geen aanspraak op bescherming kunnen maken, bij elkaar zetten in opvangcentra. In elke Italiaanse regio moet er één komen – al zal dat ongetwijfeld op verzet van de lokale overheden stuiten. De uitzettingsprocedure moet aanzienlijk worden versneld.

De hoge kosten mogen geen belemmering vormen, vindt Salvini. Sommige landen aanvaarden geen terugkeerders via charters, maar alleen lijnvluchten, waarbij dan weer voor veel geld twee agenten mee moeten. Maar uiteindelijk is uitzetting goedkoper dan mensen maandenlang voor 35 euro per dag eten en onderdak bieden, rekent hij voor.

Die vier elementen – betere controle, opvangcentra, snelle procedure, snelle uitwijzing – lijken in Brussel in goede aarde te vallen, schrijven Italiaanse kranten. Zij suggereren dat financiële EU-steun kan helpen een constructieve relatie op te bouwen met de nieuwkomers in Rome.

Tunesië

Salvini heeft nog niet duidelijk gemaakt hoe hij de relatie met de Noord-Afrikaanse landen ziet. Zijn voorganger heeft akkoorden gesloten met de Libische kustwacht en met Libische milities, waardoor het aantal mensen dat vanuit Libië is vertrokken, sinds vorig jaar zomer aanzienlijk is gedaald. Salvini wil die lijn doorzetten „als er iets goeds in zit”. Maar hij ging meteen in de polemiek met Tunesië. De mensenhandelaars hebben een deel van hun routes daarnaartoe verplaatst – afgelopen weekeinde verdronken 47 mensen voor de kust van dat land. Bovendien komen er steeds meer Tunesiërs naar Italië – iedere week vliegen er twee charters met ieder veertig uitgezette Tunesiërs terug naar hun vaderland. „Volgens mij is er in Tunesië geen oorlog, epidemie of besmettelijke ziekte. Het kan toch niet dat Tunesië de belangrijkste bron van clandestiniteit is. Ik ga met mijn collega praten, want het ziet ernaar uit dat zij geen gentlemen, maar misdadigers exporteren.”

Door samenwerking met de Libische kustwacht wil Rome migratie vanuit Libië ontmoedigen. Deze actie is omstreden.

„Sicilië kan niet één groot vluchtelingenkamp zijn'’, zei Salvini in Pozzallo. Hij is de sterke man in de coalitie met de Vijfsterren en wil meteen zijn spierballen laten zien. Zijn kiezers applaudisseren. Maar onder zijn politieke partners klinkt gemor. Veel aanhangers van de Vijfsterrenbeweging hebben vroeger op links gestemd en staan heel anders tegenover migranten. Hun partijleider Luigi Di Maio zwijgt: de afspraken over ‘uitwijscentra’ en repatriëring staan in het regeercontract, en dat contract moet je naleven.

    • Marc Leijendekker