Met coalitie zonder Leefbaar Rotterdam komen de verwijten

Rotterdam VVD, D66, GroenLinks, PvdA, CDA en CU-SGP hebben een meerderheid van één zetel. Leefbaar vindt het „een belediging”.

De raadszaal in Rotterdam. Foto Jerry Lampen/ANP

Nu Rotterdam na een wekenlange impasse afstevent op een coalitie zonder Leefbaar Rotterdam is het vingerwijzen begonnen. De VVD, die coalitiegesprekken gaat voeren met D66, GroenLinks, PvdA, CDA en CU-SGP, wijst naar links dat niet wilde met het rechtse Leefbaar. Leefbaar wijst naar allemaal én naar informateurs Paul Rosenmöller en Pieter Duisenberg die met een onorthodoxe formatie tot dit resultaat zijn gekomen.

Leefbaar-leider Joost Eerdmans noemt het „een belediging” dat zijn partij, de grootste met elf zetels, buiten de coalitie dreigt te vallen: „Rechts stond open voor links, maar links stond niet open voor rechts.”

De harde verkiezingscampagne, ideologische verschillen en een versnipperde verkiezingsuitslag maakten de formatie lastig . De zes partijen die zondagavond laat bekendmaakten samen verder te gaan, hebben een minimale meerderheid van 23 van de 45 raadszetels – net als de huidige coalitie van Leefbaar, D66 en CDA.

Lees meer over het raamwerk van Duisenberg en Rosenmöller: Toekomstig college Rotterdam wil trendbreuk

Tien wethouders

In totaal moet het nieuwe stadsbestuur tien wethouders krijgen, dubbel zo veel als het huidige college. VVD, D66, GroenLinks en PvdA, die ieder vijf zetels hebben, leveren ieder twee wethouders. Het CDA met twee zetels, dat als kleine middenpartij al twintig jaar onafgebroken coalities aanvult en bestuurt, krijgt één wethouder. De eenmansfractie CU-SGP tenslotte mag een parttime wethouder voor 0,4 fte aanleveren.

Omdat de partijen er onderling lange tijd niet uit konden komen, hebben VVD en GroenLinks het initiatief gekregen en de informateurs aangesteld. Duisenberg en Rosenmöller hebben gepraat met alle partijen en op basis daarvan een ‘concept-raamwerk’ voor een mogelijk coalitieakkoord opgesteld. Dit raamwerk omvat onder meer een stedelijk energieakkoord, een betere inkomens- en arbeidsmarktpositie voor kansarmen en meer woningen voor middeninkomens. Op dit concept hebben alle partijen, ook GroenLinks en VVD, kunnen ‘solliciteren’ voor deelname in een „stabiele meerderheidsvariant”. Dinsdag presenteren de twee informateurs het ‘definitieve raamwerk’ voor een coalitieakkoord.

Fractievoorzitter Judith Bokhove van GroenLinks noemt de combinatie VVD, D66, GroenLinks, PvdA, CDA en CU-SGP een „middenvariant”. Een coalitie met twee rechtse partijen erin, VVD en Leefbaar, wilden linkse partijen niet. Bokhove: „Dan slaat de balans door naar rechts.”

‘Dreiging van links’

De VVD voelde zich genoodzaakt om zondagavond direct een verklaring te publiceren waarom het Leefbaar in het proces had „losgelaten”. Er dreigde een linkse minderheidscoalitie (onder meer GroenLinks, PvdA en D66 met gedoogsteun), legde VVD-leider Vincent Karremans maandagochtend aan de telefoon uit. Zijn voorkeur had een coalitie met Leefbaar, D66 en GroenLinks. Het uitsluiten van Leefbaar door zijn waarschijnlijke coalitiepartners – „niet op inhoud, puur op de partij” – keurt hij af: „Dit is niet hoe je politiek moet bedrijven.”

Nog voor de coalitiegesprekken zijn begonnen, mocht de VDD richting de achterban al één verzilverd punt noemen: de milieuzone om vrachtverkeer en oude benzineauto’s te weren, wordt „gefaseerd afgeschaft”. En een autoluw centrum? „Dat zal er ook wel niet komen”, denkt Karremans. „Ik kan altijd nog weglopen van tafel.”

Eerdmans van Leefbaar ziet de alternatieve formatie met een leidend ‘raamwerk’ als „mislukt”. „Links heeft dit erdoor gedramd”, zegt hij. „We zijn niet eens uitgenodigd op gesprek. Als we onderhandeld hadden en we waren er niet uitgekomen, dan had ik dit kunnen accepteren.”

    • Eppo König