Belgische klucht met valse mails over nieuwe vliegtuigen luchtmacht

Vervanging F-16 Socialistenleider Crombez lijdt zwaar gezichtsverlies, omdat hij met valse mails een minister beschuldigde van leugens over de vervanging van jachtvliegtuigen.

Archiefbeeld uit 2015 van een Belgische F-16 Foto Josef Kubes

De voorzitter van de Vlaamse sociaal-democratische partij SP.A dacht dat hij hem had: de manier om de minister ernstig in problemen te brengen. Uit gelekte mails zou blijken dat hij loog over de aanschaf van dure gevechtsvliegtuigen, maar nu komt de hele zaak als een boemerang terug. John Crombez’ eigen positie wankelde maandag, want de gelekte mails die hij kreeg, zijn waarschijnlijk gemanipuleerd.

De kwestie van de gevechtsvliegtuigen is in België al een tijdje een heet hangijzer. In 2017 werd na jaren besloten de F-16’s, sinds de jaren zeventig in gebruik, te vervangen door nieuwe toestellen, wat een paar miljard zou kosten. Dit jaar zou worden besloten wie de toestellen mocht leveren.

Die keuze is niet alleen technisch en budgettair maar ook politiek van belang. De Britse overheid dringt erop aan dat de Belgen voor de Eurofighter gaan, maar dat is lastiger geworden door de Brexit. Franstalige coalitiepartner MR neigt naar de Franse Rafale. De Fransen hebben economische voordeeltjes beloofd. De derde kanshebber en favoriet van Vlaamse coalitiepartner N-VA, de Amerikaanse F-35 (JSF), werd aangekocht door onder meer Nederland en zou handig zijn in het kader van samenwerking op defensiegebied.

Net nadat de offertes dit voorjaar werden geleverd, kwam via – toen ook al – de SP.A een bij het leger bekende studie uit 2016 naar buiten. Daaruit zou blijken dat de F-16’s zes jaar langer konden meegaan dan verwacht. Wat volgde was een pittige hoorzitting half april, die met een sisser afliep. De legertop had de studie uit 2016 achtergehouden voor minister van Defensie Steven Vandeput (N-VA). Het kon hem dus niet kwalijk genomen worden dat het parlement er niet van wist. En die F-16’s? Het in de lucht houden ervan zou toch moeilijker zijn dan uit de studie naar voren kwam, en veel geld kosten. De kans is groot dat ze alsnog binnenkort vervangen worden.

Voor de SP.A was het hiermee niet voorbij. Voorzitter Crombez had mails in handen gekregen waaruit bleek dat Vandeput wél wist dat de F-16’s langer in gebruik konden blijven. In de mails werd geadviseerd de vervanging voorlopig on hold te zetten. En dus was Crombez vorige week duidelijk: de minister moet aftreden. „Zolang er leugens verteld worden, zullen wij blijven graven.”

Dat blijkt hij nu zelf niet genoeg te hebben gedaan, want politicus Hendrik Vuye, die ook een aantal gelekte mails ontving, vond de bron weinig betrouwbaar: mails via een tussenpersoon, op papier, met doorgestreepte afzender. Hij ontving bovendien afgelopen week een brief waarin stond dat de mails vals waren. Datzelfde concludeerden kenners dit weekeinde in verschillende Belgische media. Zo duiken afkortingen op die officieren nooit zouden gebruiken, staat boven de mails ‘confidentieel’ waar men altijd ‘confidential’ of ‘vertrouwelijk’ zou schrijven en staan er feitelijke fouten in. „Zelfs een 14-jarige zou hebben gezien dat de F-16-mails vals zijn”, zei NV-A-leider Bart De Wever. „John is „een beetje onvoorzichtig geweest”, zei SP.A-senator Bert Anciaux.

Werd de partij een hak gezet?

Maandag moest Crombez uitleg komen geven op het partijbureau, dat hem het voordeel van de twijfel gaf. Ondertussen wordt de zaak door partijleden slim gedraaid: ze noemen het vervalsen van mails onaanvaardbaar en verdenken iemand ervan de SP.A te willen aanvallen. Wie de vervalsing op zijn geweten heeft, is nog steeds niet duidelijk.

    • Anouk van Kampen