WK-loze zomer moet Oranje verder brengen

Nederlands elftal

Het Nederlands elftal oefent deze maandag in Turijn tegen Italië. Bondscoach Ronald Koeman zal blijven hameren op de teamgeest.

Bondscoach Ronald Koeman volgt zijn eigen weg met het Nederlands elftal. Foto Koen van Weel/ANP

De herinneringen aan de slechtste dagen van het Nederlands elftal zullen de komende tijd blijven opkomen. Bezie het deelnemersveld van het naderende WK en het is alsof er een stekende fantoompijn opsteekt. Iets dat er voor je gevoel altijd was, is er ineens niet. Geen oranje straten. Geen matrassenrel. Geen discussie over gepasseerde internationals. Geen voorpret. Niets.

En toch, wie die echo van ongenoegen negeert, bespeurt rond het Nederlands elftal misschien wel sprankjes optimisme. Regels zijn aangescherpt, spelers worden in het nieuwe hotel in Zeist nader tot elkaar gebracht en de resultaten en het vertoonde spel bieden voorzichtig perspectief. Het is alsof de storm is gaan liggen en de voortekenen van een nieuw begin zich aandienen.

De nieuwe bondscoach is dat optimisme wel gegund. Het blijft immers dapper dat Ronald Koeman zijn eigen reputatie in de waagschaal heeft gesteld voor de wederopbouw van Oranje. Hoe teleurstellend de voorbije jaren ook waren, ook na twee gemiste eindtoernooien valt er nog steeds wat te verliezen; wie eens het voetbal regeerde, is niet zomaar underdog.

Vijf debutanten

Toch moet het voor de bondscoach voelen alsof hij het Nederlands elftal vanaf de onderste steen moet opbouwen. Maandag, wanneer Oranje in Turijn tegen Italië speelt, zal hij opnieuw ideeën testen. Na de duels met Engeland en Portugal wist hij dat zijn ploeg in de toekomst met drie centrum- en twee vleugelverdedigers zal spelen, maar niet met welke spelers precies. Zondag zei hij dat zijn basisopstelling zal lijken op het team dat hij in de herfst in de Nations League wil opstellen.

Vanaf dan moet de koers vaststaan waarmee Koeman Oranje richting het EK 2020 wil loodsen. Na de Nations League volgt vanaf maart 2019 de reguliere kwalificatiecyclus voor het EK.

Nu het nog kan, is Koeman scheutig met kansen. Al vijf spelers debuteerden sinds zijn aantreden op 6 februari dit jaar. Hans Hateboer, Wout Weghorst, Justin Kluivert en Guus Til mochten zich in de kijker spelen, afgelopen donderdag gevolgd door Ruud Vormer, die in het duel met Slowakije (1-1) de eerste debuterende dertigplusser was sinds Ruben Schaken in 2012.

Geen speler is te oud om Oranje van vers bloed te voorzien. Ook Eljero Elia niet. De 31-jarige aanvaller van Istanbul Basaksehir speelde het WK van 2010, maar dacht eind 2012 zijn laatste interland te hebben gespeeld. Nu lonken er weer speelminuten tegen Italië. Van de 25 spelers die hij heeft geselecteerd, zei Koeman zondag, wil hij er zo veel mogelijk een kans geven. Wel zo fair.

Elia, de op een na oudste speler, denkt zelf belangrijk te kunnen zijn. Omdat hij weet wat er in wedstrijden wordt gevraagd. En dat is niet alle (jeugdige) internationals gegeven. Justin Kluivert (19) werd niet geselecteerd. „Ik ben heel benieuwd of Justin Kluivert een volgende stap gaat maken en of dat een stap is die hij ook echt nodig heeft”, zei Koeman vorige week over diens transfersoap bij Ajax. Koeman is geen fan van snelle vertrekkers. Zijn ogen verraden een voorkeur voor nederigheid bij jong talent.

Teamgeest, daar gaat het om

De bondscoach weet dat Nederland niet meer over de beste spelers beschikt, maar ziet dat niet als belemmering om het beste team te vormen. Teamgeest: daar gaat het om.

Neem de recente verhuizing van Hotel Huis ter Duin naar Hotel Woudschoten, nabij het bondscentrum in Zeist. Het scheelt een ster in luxe, maar het nieuwe viersterren onderkomen biedt meer gelegenheid tot saamhorigheid. Een grote woonkamer, met open haard, tv’s, pingpongtafels, een dartbord en tafels met bordspelletjes. En niemand die hun aparte vleugel zomaar kan binnenlopen.

De spelers zijn afgesloten van de buitenwereld. En van de pers. Koeman wil ook in rust kunnen trainen en heeft het aantal openbare sessies teruggebracht tot één: de laatste training voor een interland. Er zijn minder persconferenties, minder interviews met spelers.

Er wordt soms honend verwezen naar minder democratische landen, maar je kunt het ook anders zien: wat als Koeman denkt dat deze maatregelen zijn ploeg daadwerkelijk beter maken? Ja, Oranje werd tweede en derde op een WK met meer perscontacten, maar dat was voordat een zware voetbalcrisis de kop opstak. Gezien de val op de wereldranglijst – tweede in 2011, negentiende nu - lijkt het niet onredelijk dat de bondscoach elke facet tegen het licht houdt.

Michael van Gerwen

De deuren in Zeist gingen vorige week wel open voor darter Michael van Gerwen. „Van winnaars kun je altijd leren”, zei Koeman. Diezelfde week kwam naar buiten dat de KNVB met prestatie- en innovatiemanager Peter Blangé in gesprek is over een voortijdig vertrek. Kennelijk is de kennis van de olympisch volleybalkampioen van 1996 voor Koeman dan weer niet van meerwaarde.

De bondscoach volgt zijn eigen weg. Tikkeltje stoïcijns, doorgaans nuchter. Als autoriteit in het Nederlandse voetbal is hij niet snel van de wijs brengen.

    • Fabian van der Poll