Het Nederlandse vrouwenvoetbal loopt tegen zijn grenzen op

Finale KNVB-beker

Kampioen Ajax won ook de KNVB-beker. De tweede ‘dubbel’ op rij, maar de beste speelsters vertrekken naar het buitenland.

Inessa Kaagman van Ajax viert haar 2-0 tegen PSV tijdens de finale om de KNVB-beker. Foto Koen van Weel/ANP

Splijtende lange pass van Merel van Dongen, schitterend aangenomen door Inessa ‘Iniesta’ Kaagman en het volgende moment in één beweging in de linkerhoek geknald. Wat een staaltje topvoetbal in de bekerfinale voor vrouwen, Ajax vlak voor rust op een 2-0 voorsprong tegen PSV. „Wereldbal van Merel, Inessa maakt het fantastisch af”, genoot Ajax-coach Benno Nihom na afloop nog eens na van het hoogtepunt van de wedstrijd.

Twee weken na het kampioenschap in de eredivisie wonnen de vrouwen van Ajax zaterdag in Spakenburg ook de KNVB-beker, na een 3-1 zege op PSV. De tweede dubbel op rij, overmacht in eigen land. Het overvolle Amsterdamse vak jubelt als KNVB-voorzitter Michael van Praag ‘de dennenappel’ uitreikt in het sfeervolle stadionnetje van IJsselmeervogels. „De dominantie van Ajax is alleen maar gegroeid”, stelt Daphne Koster, vorig jaar nog speler en nu manager vrouwenvoetbal bij Ajax. Maar de twee toppers van dat zo mooie doelpunt kort voor rust, spelen volgend seizoen niet meer in Nederland.

„Ja, dit was mijn laatste wedstrijd voor Ajax”, realiseert Kaagman zich na afloop. De 22-jarige middenvelder of spits verhuist komend seizoen naar Everton in Engeland. Haar teamgenoten Van Dongen en Ana Romero Moreno gaan naar Spanje (Real Betis) en linksback Davina Philtjens vertrekt naar Fiorentina in Italië. Van de beste club van Nederland naar een subtopper in het buitenland? „Bij Everton kan ik een stap zetten in mijn ontwikkeling”, stelt Kaagman. „De Engelse competitie is heel sterk. Ik hoop daar basisspeler te worden en na twee jaar weer een stap omhoog te maken.”

Kloof met Nederlands elftal

Het blijft een probleem in het vrouwenvoetbal: de eredivisie is niet sterk genoeg voor de internationale top. De kloof tussen het Nederlands elftal, dat na het EK-succes van vorige zomer overal volle stadions trekt, en de nationale competitie blijft groot. Shanice van der Sanden won onlangs de Champions League met Olympique Lyon, Lieke Martens speelt voor FC Barcelona, Vivianne Miedema voor Arsenal. „De basisspeelsters bij Oranje spelen bijna allemaal voor clubs in het buitenland”, zegt Kirsten van de Ven, sinds acht maanden manager vrouwenvoetbal bij de KNVB. „De vertaalslag van het Oranjesucces naar de eredivisie is de grootste uitdaging die we hebben.”

Van de Ven (33) speelde zelf in Amerika, Zweden en in haar afscheidsjaar 2016 nog voor FC Twente. „Het niveau van de eredivisie is absoluut hoger dan tien jaar geleden”, vindt de 87-voudig international. „Speelsters zijn sneller, hebben een betere coördinatie en techniek.”

Zie in het boeiende bekergevecht de duelkracht en timing van Ajax-verdediger Stefanie van der Gragt, de enige Oranje-basisspeelster op het veld. En vooral de gave techniek en de loopacties van uitblinker Kaagman. „Idolen in de nationale competitie kunnen de ontwikkeling helpen”, stelt Van de Ven. Maar juist de idolen vertrekken nog altijd naar het buitenland.

Volgens KNVB-voorzitter Van Praag hebben de clubs in 2015 een kans laten liggen door te stoppen met de BeNe League, een competitie van de beste clubs uit Nederland en België. „De clubs, en niet de KNVB, hebben daar de stekker uit getrokken. Terwijl het een van de pijlers was onder het succes van Oranje.”

Sinds drie jaar bestaat de eredivisie uit acht of negen Nederlandse clubs. „De clubs die nu in de eredivisie spelen nemen vrouwenvoetbal serieus”, zegt Van Praag. „Maar waar blijven de andere? Vijftig procent van de bevolking is vrouw, we hebben gezien wat het Oranjesucces doet. Dat moet je serieus nemen.”

Helft van het volk

Drie jaar geleden sprak de KNVB-voorzitter al met zijn toenmalige Feyenoord-collega Eric Gudde, nu directeur betaald voetbal in Zeist. Maar de Rotterdamse club heeft nog altijd geen vrouwenteam. „Natuurlijk hoort Feyenoord erbij”, vindt Van Praag. „Niet alleen voor de uitstraling van de eredivisie vrouwen, ook voor de uitstraling van Feyenoord zelf. Het is een volksclub, dan kun je toch niet de helft van het volk laten liggen?” Kijk naar Ajax, Twente, ADO of PSV, zegt hij. „Zij zien wat voor waarde vrouwenvoetbal heeft voor de club.”

Toch is uitbreiding niet direct de oplossing om de nationale competitie aantrekkelijker te maken, volgens insiders als Koster en Van de Ven. „Natuurlijk heb je ook graag Ajax-Feyenoord”, zegt Koster. „Maar uitbreiding van het aantal clubs hoeft voor mij niet zo.”

Dromen van een profcarrière

Na het gewonnen EK dromen meer meisjes van een profcarrière. „Maar zij zijn jong en hebben tijd nodig. Je moet alle pijlen richten op de jeugd. Dan heb je over tien jaar een goede eredivisie.” Van de Ven wijst op de aanstelling van vier fulltime bondstrainers en een nieuwe beloftencompetitie. „We moeten groeien maar niet te snel.”

Bij Ajax wachten ze niet op de toekomst. Het vertrek van Kaagman, Van Dongen en Philtjens wordt opgevangen met het aantrekken van Nederlandse topspelers als Kika van Es en Ellen Jansen (beiden FC Twente), Vanity Lewerissa (PSV), Marthe Munsterman (Everton) en Eshley Bakker (Duisburg). „We hebben ons huiswerk goed gedaan”, stelt Koster vast.

De nummer één van Nederland kan niet op tegen miljoenenbudgetten in Frankrijk, Spanje of Engeland. „Wij moeten naar onszelf kijken. We willen dominant zijn in Nederland en als het even kan verder komen dan de eerste ronde in de Champions League. Het is jammer dat speelsters weg gaan, maar dan moeten we nieuwe speelsters opleiden. Net als bij de mannen.”

Correctie: in een eerdere versie van dit artikel stond de achternaam van Kirsten van de Ven verkeerd gespeld. Dat is hierboven aangepast.

    • Maarten Scholten