Vriend als bank

Geldzaken Wat als een goede vriend je aanbiedt om jou geld te lenen zodat je een huis kan kopen. Is het verstandig om op dat aanbod in te gaan? En zo ja: waar moet je op letten?

Illustratie Tom Wientjes

Niet doen, zegt Marcel Warnaar, wetenschappelijk medewerker bij het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichtig (Nibud). „Een lening kan de vriendschap in de weg gaan staan.” Hij vraagt zich bovendien af waarom je bij een vriend zou lenen en niet bij een bank. „Het kan zijn dat een bank je geen lening wil verstrekken omdat je een risico bent. Dat is dan waarschijnlijk niet voor niets. Als je het bij een ander leent, kan het een heel zware last worden.”

Doe je het toch, maak dan goede afspraken en zet het op papier, waarschuwt Warnaar: „Zo’n lening betaal je niet volgend jaar al terug, daar zal een tijd overheen gaan. In die tijd kan er veel veranderen, in de vriendschap, maar ook in de omstandigheden van jou en die vriend.”

Dus vraag je af wat er gebeurt als het niet gaat zoals voorspeld. Wat gebeurt er als je gaat scheiden en het niet meer kan betalen? Dient het huis dan als onderpand? Maar ook: Wat gebeurt er als je het huis verkoopt? Deelt die vriend in de winst? Warnaar raadt aan om dat allemaal vast te leggen bij de notaris.

Echt goede vrienden

Hedwig van der Weerd-van Joolingen, belastingadviseur en docent belastingrecht aan de Universiteit van Amsterdam, ziet wél de voordelen van lenen van een vriend. „Het biedt veel flexibiliteit. Je kunt bijvoorbeeld afspreken dat de woning verhuurd kan worden, wat van een bank vaak niet mag.” Zij ziet in de praktijk dat er steeds vaker geleend wordt van vrienden en familie. „Geld op de bank levert nu weinig rendement op, als je het geld uitleent aan een vriend krijg je meer.”

Over die rente gesproken: hoe bepaal je de hoogte van de rente van de lening bij een vriend? Als je te weinig rente betaalt loop je het risico dat het als een schenking wordt gezien en je schenkbelasting moet betalen. Van der Weerd-van Joolingen: „Zoek uit hoeveel rente die goede vriend zou krijgen als hij zijn geld uitleent aan een derde die hij niet kent. Kijk ook naar de voorwaarden zoals de looptijd van de lening. Er is geen algemeen antwoord op hoe hoog de rente moet zijn, als je de zakelijke aard maar goed onderbouwt.”

Om voor hypotheekrenteaftrek in aanmerking te kunnen komen, moet de schuld volgens de Belastingdienst vallen onder de categorie ‘eigenwoningschuld’ en daarvoor moet de lening aan bepaalde voorwaarden voldoen. „Dat is op zich niet anders dan bij een bank, maar de bank kent de regels over het algemeen beter dan jij”, zegt Van der Weerd-van Joolingen. Een van die voorwaarden is de aflossingsplicht: de lening moet in maximaal 360 maanden volledig worden afgelost. Daarnaast is het van belang dat je vriend met naam, adres en burgerservicenummer wordt vermeld in je aangifte inkomstenbelasting.

Het kan ingewikkeld worden wanneer je vriend zou overlijden. Zet daarom ook daarover goede afspraken op papier. „Je wilt niet dat een erfgenaam dan plots het geld terugeist”, zegt de docent belastingrecht. Het komt ook voor dat de uitlener in het testament opneemt dat de lening wordt kwijtgescholden bij overlijden. „Maar dat gebeurt alleen bij echt goede vrienden.”

    • Adinda Akkermans