Opinie

    • Marcel Canoy
    • Ingrid Robeyns

Vernederen gehandicapte is het nieuwe participeren

Het kabinetsplan voor arbeidsgehandicapten is denigrerend en levert niets op, zeggen en
Sociale werkplaats in Helmond waar werknemers met een lichamelijke beperking of geestelijke handicap kunnen werken. Piroschka van de Wouw/ ANP

Het kabinet schiet met het aangekondigde beleid voor arbeidsgehandicapten in de eigen voet. Niet alleen wordt een kwetsbare doelgroep vernederd, de maatregelen zullen ook nog klauwen vol geld kosten op andere begrotingsposten.

Hoe beter mensen voor zichzelf kunnen zorgen, hoe beter voor hun eigenwaarde en de schatkist. Als mensen om de één of andere reden niet goed voor zichzelf kunnen zorgen is daar de omgeving om bij te springen. Desnoods kan de gemeente de gang naar de arbeidsmarkt zo vlot mogelijk maken. De christenen en liberalen in het kabinet kunnen elkaar met deze logica een high five geven.

Dit beleid kost alleen maar geld

Maar de praktijk is anders. Neem arbeidsgehandicapten. Het voorgenomen kabinetsbeleid kost de schatkist alleen maar geld en mensen staan volkomen onnodig in de kou.

Gehandicapten hoeven voortaan alleen nog maar betaald te worden voor het deel dat ze productief zijn. Dat idee is niet nieuw. Loonsubsidies en beschut werk zijn op dezelfde logica gebaseerd. Deze doelgroep kan immers niet vanzelf voor een normaal loon aan het werk komen. Je moet als overheid dus ‘iets’ doen.

Je verwacht dat de overheid kiest voor het systeem dat mensen uit deze doelgroep zoveel mogelijk aan de slag helpt tegen de laagste kosten. Dat systeem bestaat al en heet de sociale werkplaats. Die sociale werkplaats regelt de transitie naar de arbeidsmarkt voor hen die daartoe in staat zijn en creëert voor de rest een veilige omgeving waar mensen in hun waarde gelaten worden en nuttig bezig zijn. Sociale werkplaatsen scoren positief in kosten-baten analyses onder meer omdat er vele indirecte kosten mee worden bespaard.

Het nieuwe kabinet wil kennelijk een stempel op de geschiedenis drukken met een nieuw systeem. Maar is het beter voor de doelgroep of beter voor de schatkist dan sociale werkplaatsen?

Boekhoudersmentaliteit zal zich wreken

Voor de doelgroep zal het voorgenomen beleid op een ramp uitdraaien. Ze bouwen minder pensioen op door onder het minimumloon te werken, en het eigen vermogen of dat van de partner moet worden aangesproken voordat de gemeente aanvult. Daarnaast is het stigmatiserend. Deze doelgroep, die al moet knokken om als volwaardig te worden gezien, wordt expliciet tot tweederangsburger gedegradeerd.

Levert het beleid dan tenminste iets op voor de schatkist? Het kabinet heeft alvast een winst ingeboekt van 500 miljoen per jaar. Die papieren winst kan staatsecretaris Tamara van Ark direct inleveren.

Want hier wreekt zich een boekhoudersmentaliteit. Bij de verwachte effecten wordt alleen naar de eigen begroting gekeken. Het zal geen verbazing wekken dat de maatregelen forse gaten gaan slaan in de begroting van de jeugdzorg, de schuldsanering, de GGZ en justitie. Toch al posten waar de rek uit is.

Door dit beleid wordt vernederen het nieuwe participeren. Hoe kunnen de ChristenUnie en het CDA de C uit hun naam nog waarmaken? De parabel van de barmhartige samaritaan leert immers dat mededogen blijkt uit wat men doet, niet uit wat men is. En wat men doet is allerminst barmhartig.

Ook de D66 heeft wat uit te leggen. Als die partij met dit beleid zichzelf nog sociaal-liberaal noemt, moet de mond met zeep gespoeld worden. Je zou hopen dat de VVD met het afschaffen van de dividendbelasting genoeg wisselgeld heeft. Het wordt hoog tijd dat de andere partijen dit geld opeisen. Anders wordt de welvaartstaat een welvaartstond.

Marcel Canoy distinguished lecturer Erasmus School of Accounting and Assurance en Ingrid Robeyns hoogleraar ethiek Universiteit van Utrecht
    • Marcel Canoy
    • Ingrid Robeyns