Nieuwe regeringsploeg, zelfde plan

Italië

Na ingrijpen van president Mattarella is de regeringsploeg van Lega en Vijfsterren gewijzigd, maar de radicale plannen blijven. Alleen op het gebied van de euro lijkt de angel eruit.

De nieuwe Italiaanse regering tijdens de beëdiging vrijdag. Foto Alessandro Di Meo/EPA

De plannen van de populistische regering van de Vijfsterrenbeweging en de Lega Nord zijn niet veranderd sinds een eerdere poging vorige week spaak liep. De mensen die ze moeten uitvoeren wel. En dat kan een groot verschil maken.

Het nieuwe kabinet dat vrijdagmiddag is beëdigd, wil een ‘contract’ voor een ‘regering van de verandering’ naleven dat op veel punten een breuk met het verleden beoogt. De begrotingsafspraken met Brussel moeten worden herzien, de overheidsinvesteringen moeten fors omhoog en de belastingen omlaag om de koopkracht en investeringsruimte te vergroten, en de politieke cultuur moet veranderen – er komt een minister voor ‘Relaties met het parlement en directe democratie’.

Maar op twee essentiële ministeries zijn nu bewindslieden gekomen die door president Mattarella worden gezien als een garantie dat de positie van Italië in de Europese Unie bij de uitvoering van deze plannen niet in gevaar komt. Op Economie en Schatkist zit Giovanni Tria, namens de Lega. Voor hem is uit de euro stappen geen optie. Het grootste gevaar voor de eurozone, zegt hij, is niet een exit, maar een implosie. Daarom pleit hij voor vergaande hervormingen, zoals de mogelijkheid op groei gerichte overheidsinvesteringen niet mee te tellen bij de berekening van het begrotingstekort.

Kritisch over de rol van Duitsland

Tria heeft kanttekeningen gezet bij enkele plannen uit het regeercontract omdat de financiële dekking onvoldoende was, zoals het voorstel de pensioenhervorming terug te draaien en een flat tax van 15 en 20 procent door te voeren – ideeën waar Vijfsterren en Lega sterk aan hechten. Tria is overigens, net als de door Mattarella als minister van Economie gevetode econoom Paolo Savona, erg kritisch over de rol van Duitsland in de EU.

Enzo Moavero Milanesi, de nieuwe minister van Buitenlandse Zaken, is een Europa-veteraan. Hij was een paar jaar geleden in twee voorgaande, kortlevende, kabinetten minister van Europese Zaken en heeft ook in de jaren daarvoor veel gependeld tussen Rome en Brussel. Met name Legaleider Salvini vindt dat Italië de relaties met Moskou moet verbeteren. Moavero Milanesi, partijloos, heeft zich daarover op de vlakte gehouden.

Het nieuwe kabinet (vijf vrouwen en twaalf mannen) beschikt over een absolute meerderheid in de Kamer van Afgevaardigden en Senaat. Bovendien hebben de partijleider Salvini en Luigi Di Maio er zitting in genomen en hebben ze een aantal vertrouwelingen meegenomen op andere ministersposten. Dat is een teken dat ze er niet van uitgaan dat hun „regering van de verandering’’ een eendagsvlieg zal zijn.

Salvini en Di Maio zijn beiden vice-premier en zullen sterk hun stempel willen drukken op het beleid. Bijna niemand verwacht dat premier Giuseppe Conte, een jurist zonder veel politieke ervaring, een voortrekkersrol zal spelen. Hij is mede premier geworden omdat hij de reputatie heeft een goede bemiddelaar te zijn.

Salvini heeft al gezegd dat hij als minister van Binnenlandse Zaken snel migranten zonder geldige papieren het land uit zal zetten – beleid dat weinig kost. Di Maio hoopt zich als minister van Arbeid en Economische Ontwikkeling populair te maken met een soort bijstand voor arme werkzoekenden, maar hierbij is de financiële dekking problematischer.