Recensie

Zoals Bernie leugenaars ontmaskert, doet niemand het

Philip Kerr Het oeuvre van thrillerschrijver Kerr nadert voltooiing, want de schrijver – die nog enkele boeken in de pijplijn had – overleed in maart. Erg jammer, want Kerr vervlecht feit en fictie prettig en liet zijn taal knisperen en flonkeren.

De historische Bernie Gunther-thrillers van Philip Kerr zijn om te janken zo mooi. Weinigen zijn in staat om zo overtuigend, en met zoveel humor, duidelijk te maken hoe flinterdun het onderscheid tussen goed en kwaad is. Enorm spijtig dus dat de Gunther-reeks op zijn einde loopt. In maart overleed de productieve Britse auteur aan de gevolgen van kanker, pas 62-jarige oud.

Vergeven en vergeten is het dertiende Gunther-avontuur. Een reeks die dertig jaar geleden begon met Een Berlijnse kwestie (1989). Ook Bernie Gunther is sindsdien dertig jaar ouder geworden. In het eerste deel was hij een privé-detective in het vooroorlogse Berlijn. Van de nazi’s moest hij niks hebben, maar hij maakte toch vuile handen – oorlog corrumpeert immers iedereen.

Vergeven en vergeten speelt in 1957. Bernie is inmiddels een ‘vermoeide oude Duitser’. Hij kalefatert ’s nachts lijken op in het mortuarium van een ziekenhuis in München. Klanten die nooit klagen, het bevalt hem wel. Maar als Bernie gevraagd wordt onderzoekswerk te gaan doen voor een verzekeringskantoor, laat hij zich verleiden: leugenaars ontmaskeren is zijn specialiteit.

Bernie wordt naar Athene gestuurd om een claim van een gezonken schip van een Duitser te onderzoeken. Als hij ontdekt dat het schip eerder toebehoorde aan een Griekse Jood die in Auschwitz belandde, ontspint zich een verhaal over de zwarte geschiedenis van de deportatie van de Joden van Thessaloniki en hun enorme hoeveelheden goud die zij in zee zouden hebben achtergelaten. De Tweede Wereldoorlog is nooit ver weg bij Kerr. En of hij nou in Praag, Argentinië of Cuba is, het lukt Bernie niet om zijn verleden te ontsnappen.

Kerr weet feit en fictie op een prettige manier te vervlechten. Bovendien knispert en flonkert zijn taal voortdurend. Neem zijn beeldspraak: de vulling van een sofazitting hangt eruit ‘als de piemel van een stier’. Een vriendin van Bernie wordt omschreven als ‘een mortierbom met een krappe blouse aan’, met ‘de boeiendste rondingen sinds de cissoïde van Diocles’. Bernie spreekt ook dikwijls in aforismen, die al net zo over the top zijn. Een Griek die over zijn vrouw moppert troost hij met de woorden: ‘Het huwelijk is een hel, maar eenzaamheid is erger.’

Vergeven en vergeten is het zoveelste geslaagde Gunther-verhaal. Fans hoeven gelukkig nog niet te wanhopen. Op het eind van zijn leven was Kerr buitengewoon productief: vlak voor zijn dood leverde hij bij zijn Britse uitgeverij zelfs nog een veertiende boek in: Metropolis. Dat verschijnt volgend jaar.

    • Arjen Ribbens