opinie

    • Christiaan Weijts

Cultureel bangalijstje

Er barst een gitzwart onweer los zodra ik de minst culturele gemeente van Nederland binnenrijd. Woensdag kwam de Atlas voor Gemeenten met een ‘Regionale Cultuurindex’, waarin Spijkenisse (gemeente Nissewaard) als laatste eindigde. Dat wilde ik wel eens zien, dat culturele sukkelaartje, met z’n artistieke slampampers en ongeletterde zielenpoten.

Meteen buiten de parkeergarage moet ik het beeld al bijstellen. Ik blijk onder een bibliotheek te staan, waar je bek bij openvalt. Het gebouw, De Boekenberg, ontworpen door Winy Maas, is een piramide van boekenkasten, onder een gigantische glazen stolp in de vorm van een mega-hooischuur. Het water gutst langs het glas. „Dat wordt allemaal opgevangen en gebruikt om de wc’s mee door te spoelen”, vertelt Olga van Reede, teamleider marketing en communicatie.

Ja, dat was even schrikken voor haar en haar collega’s, toen er krantenkoppen verschenen als ‘Voor cultuur moet je niet in Spijkenisse zijn’. „We leiden hier wekelijks bezoekers rond, laatst nog uit Japan, die naar dit gebouw komen kijken, dat in de top-10 van mooiste bibliotheken ter wereld staat. Er is hier juist ontzettend veel geïnvesteerd in cultuur. Dit gebouw, en Theater de Stoep, door Ben van Berkel, zijn echte iconen.”

Tijdens een rondleiding, langs alle onverwachte zaaltjes, werkplaatsen, tentoonstellingen en fenomenale uitzichten raakt zij niet uitgepraat over de culturele activiteiten die in dit slimme, energiezuinige gebouw allemaal plaatsvinden. Het techniekfestival waar kinderen drones besturen, ‘hiphop in de bieb’, het iPad filmfestival, de Minecraft Monday, lezingen van Giphart of Terlouw, het mama-café… Maar ja, dat telt lang niet allemaal mee in de criteria van die Atlasmakers.

Kan die lage notering misschien ergens, héél in de verte, te maken hebben met de gehanteerde meetmethoden? Het aantal musea en monumenten wegen daarin immers even zwaar als podiumkunsten. Zou de provincie Groningen daarom het ‘meest cultureel’ zijn? Elke hooischuur komt er op de monumentenlijst, elke collectie koekplankjes mag zich museum noemen. Rotterdam, met relatief weinig hooischuren en weinig koekplankjes, komt op een absurde zeventiende plek. Almere en Lelystad op 48 en 49. Helaas, eigentijdse architectuur is geen monumentaal erfgoed, en dus geen cultuur, volgens de arbiters die turven vanachter hun bureaus.

Als dit inderdaad méér wil zijn dan een cultureel bangalijstje, moeten ze met betere criteria komen. Deze doen geen recht aan al die ijverige, bevlogen mensen zoals in deze bibliotheek. „Voor ons imago is dit heel vervelend. Laat die beoordelaars hier maar eens langskomen,” zegt Van Reede. Ze drukt me het seizoenprogramma in handen. „Volgend jaar moeten we hier maar voorop drukken: voor cultuur moet je wél in Spijkenisse zijn!”

Christiaan Weijts schrijft op deze plek iedere vrijdag een column.
    • Christiaan Weijts