‘Ze schieten gericht jongeren door het hoofd’

In Nicaragua wordt grof geweld gebruikt tegen demonstranten die genoeg hebben van president Daniël Ortega. „Hij heeft zijn krediet bij het volk volledig verspeeld."

Een vrouw huilt na clashes met de oproerpolitie tijdens een protest tegen Nicaragua's president Daniel Ortega's regering op 30 mei 2018. Foto Oswaldo Rivas/Reuters

„Ze doden ons! Ze schieten gericht jongeren door het hoofd, en op onschuldige moeders wordt het vuur geopend. Dit is pure genocide, een zwaar bewapende groep die een ongewapende massa aanvalt”.

Opgewonden en boos vertelt Layo, een van de leiders van de protesten in Nicaragua, telefonisch over het meest recente bloedbad in zijn land. Afgelopen woensdag, op de dag dat in Nicaragua Moederdag wordt gevierd en honderdduizenden moeders, studenten en andere betogers vreedzaam protesteerden tegen president Daniel Ortega, openden de oproerpolitie en paramilitaire groeperingen het vuur. Er vielen er 13 doden en 79 gewonden. Het was de grootste demonstratie sinds de bloedige protesten in april begonnen in Nicaragua (6 miljoen inwoners) waar inmiddels al bijna honderd doden en honderden gewonden zijn gevallen. „We willen maar één ding en dat is dat dictator Ortega snel aftreedt. Er moeten nieuwe verkiezingen worden uitgeschreven voordat er nog meer doden vallen”, zegt Layo, vanuit zijn onderduikadres in de westelijke stad León. Hij gebruikt een pseudoniem omdat hij gezocht wordt door de politie. Hij leidt een groep demonstranten bestaande uit artiesten, acteurs en kunstenaars die af willen van de Sandinistische leider.

Volkswoede

De demonstraties begonnen vorige maand nadat president Ortega, die sinds 2007 opnieuw aan de macht is, een grote volkswoede over zich heen kreeg vanwege een omstreden pensioenhervorming. Werknemers in het straatarme Nicaragua moesten meer premies gaan betalen om het sociale vangnet overeind te houden. Ortega voerde de maatregel per decreet door, maar trok hem naar aanleiding van de massaprotesten weer in. Alleen was de geest toen al uit de fles. De protesten begonnen zich nu tegen het totalitaire regime van Ortega en zijn entourage te richten.

Volgens Julienne Weegels, antropoloog en onderzoeker bij het Centrum voor Latijns-Amerika Studies (CEDLA) ligt verder geweld in de rede. Weegels: „Het is volledig mis gegaan toen Ortega bij de eerste hervormingsprotesten in april begon met geweld tegen de burgers. Het ligt in Nicaragua zeer gevoelig als mannen in uniform burgers neerslaan en beschieten. Dat roept trauma's op sinds de strijd tegen de militaire dictatuur in de jaren tachtig. Een strijd tegen de dictatuur die destijds nota bene door Ortega zelf, als leider van de Sandinisten, werd gevoerd. Ortega heeft zijn krediet bij de bevolking volledig verspeeld.”

Bekijk ook deze fotoserie van de protesten tegen president Ortega

Activisten

Honderden activisten zijn de afgelopen maand al opgepakt en worden volgens mensenrechtenorganisaties gemarteld, in de gevangenissen gestopt, of ze verdwijnen. Amnesty International riep deze week Ortega op onmiddellijk te stoppen met het geweld. Erika Guevara-Rosas, directeur van de Latijns-Amerikaanse afdeling van Amnesty International nam het via Twitter op voor de bevolking. „De moedige bevolking van Nicaragua laat zien dat ze zich niet het zwijgen laten opleggen '', schreef ze.

De machtige katholieke kerk van Nicaragua staakte de vredesbesprekingen met Ortega donderdag, omdat er in een klimaat van geweld volgens hen geen dialoog mogelijk is tussen de demonstranten en president Ortega. „Dit is een domper voor Ortega, die zijn huidige macht grotendeels te danken heeft aan steun van de kerk'', aldus Weegels. Over de rol van het leger is tot nu toe onduidelijkheid. Officieel heeft het leger zich nog niet in de strijd gemengd maar volgens activist Layo zou het toegepaste geweld wel in die richting wijzen. „Mensen worden gericht door het hoofd geschoten, uitgeschakeld op een zeer professionele manier. Dat lijken militaire acties''.

Guerrilleros

President Ortega leidde Nicaragua al eerder nadat hij en andere guerrilleros van het Sandinistische Nationale Bevrijdingsfront (FSLN) in 1979 de dictatoriale Somoza-dynastie verjoegen. In 1990 werd Ortega door Nicaragua weggestemd, maar hij bleef zinnen op terugkeer. Eind 2006 lukte het Ortega met hulp van de kerk alsnog het presidentschap te heroveren. Vorig jaar begon hij aan een derde termijn, met zijn echtgenote Rosario Murillo als zijn vicepresident. Ortega en zijn entourage verwierven de afgelopen jaren steeds meer macht en rijkdom. Volgens critici is Nicaragua daarmee terug bij af. Zoals de Somoza’s het land decennia bestuurden alsof het hun eigen koffieplantage was, zo zou het presidentieel paar nu een nieuwe dynastie nastreven.

    • Nina Jurna