Onrust onder expats om portemonnee

Belastingvoordeel Tienduizenden expats richten hun pijlen op Rutte in een campagne tegen de tussentijdse inperking van hun belastingvoordelen.

Een delegatie van United Expats of the Netherlands protesteerde dinsdag voor de Tweede Kamer. Foto Lingaraj Bharamagouda

Afspraak is afspraak, A Deal Is A Deal. Zelfs expats hebben ontdekt dat Rutte goed aan te vallen is op zijn geloofwaardigheid. Dat blijkt althans uit de campagne die United Expats of the Netherlands is begonnen om het kabinetsplan van tafel te krijgen om vanaf 2019 het belastingvoordeel voor expats terug te brengen van acht naar vijf jaar.

„Het voelt niet eerlijk, het voelt niet als het Nederland dat ik heb leren kennen”, vertelt de Amerikaanse Jessica Piotrowski bevlogen. In het dagelijkse leven staat ze bij de Universiteit van Amsterdam aan het hoofd van een tak die de rol van media in het leven van kinderen onderzoekt. Maar nu heeft ze er een dagtaak bij. Als woordvoerder van United Expats of the Netherlands (6.400 Facebookleden) leidt ze de strijd tegen de versobering van de regeling waardoor expats over 30 procent van hun inkomen geen belasting hoeven te betalen.

Het probleem? „Niet het feit dat de termijn wordt ingekort, want het is logisch dat er na verkiezingen nieuw beleid komt”, legt Piotrowski uit. „Ons probleem is dat de overheid de spelregels verandert tijdens de wedstrijd.” United Expats of the Netherlands protesteert tegen het kabinetsvoornemen om de 30-procentregeling zonder overgangsperiode komend jaar al in te laten gaan voor iedereen: ook de expats die al in Nederland wonen. „Netto ga ik er dan 20 procent op achteruit. En ik ben academicus, ik verdien al niet veel.”

30.000 keer ondertekend

Het protest van de expats oogt uiterst professioneel. „Wij vertrouwden jou. Wij vertrouwden jouw belofte aan ons”, zo spreken expats uit alle windstreken premier Rutte aan via een strak filmpje met sentimentele muziek. Allen kregen ze bij hun komst naar Nederland een brief van de Belastingdienst met daarop de einddatum van hun regeling, acht jaar later.

„Wij hebben onze levens en die van onze kinderen gepland op basis van die belofte”, vertellen ze in de twee weken geleden gelanceerde video. „Wij kochten huizen gebaseerd op die belofte”. De expats worden afgewisseld met fragmenten van Rutte waarin hij zegt hoe belangrijk hij internationale bedrijven voor Nederland vindt. Ook verwijst het filmpje naar een speech van Rutte in maart waarin hij uithaalt naar EU-lidstaten die zich niet aan hun woord houden. „A deal is a deal”, zei Rutte toen.

Het desbetreffende filmpje:

In het regeerakkoord stond al dat het kabinet de expatregeling vanaf 2019 wilde verkorten om daarmee naar verwachting jaarlijks 284 miljoen euro te besparen. Eind april stemde de ministerraad in met de uitwerking. Toen pas bleek dat de regeling ook voor bestaande gevallen gaat gelden. Sindsdien is de Nederlandse expatgemeenschap in rep en roer.

„Eerst geloofde ik het niet”, zegt de Indiase IT’er Lingaraj Bharamagouda. Hij kwam in 2014 naar Nederland vanwege het inkomensvoordeel dat de regeling oplevert. „Maar het nieuws werd in steeds meer Whatsappgroepen gedeeld en ging daarna ook snel op Facebook rond.”

United Expats of the Netherlands ontstond ruim een maand geleden, en sindsdien gaat het hard. Deze week stonden tientallen expats in de brandende zon voor de Tweede Kamer te demonstreren. Binnen sprak Piotrowski met Kamerleden van de commissie Financiën en overhandigde ze een petitie tegen de tussentijdse aanpassing die – in een maand – 30.000 keer is getekend.

De groep heeft inmiddels ook de steun van machtig Nederland. Bij de protestactie in Den Haag lieten universiteitskoepel VSNU, de burgemeester van Eindhoven (namens Brainport Eindhoven) en bedrijvenlobbyclub VNO-NCW zich zien. Bedrijven zoals ASML, Heineken en Philips ondertekenden een pamflet dat aan de Kamercommissie werd overhandigd.

Effect onduidelijk

De 30-procentregeling is al decennia oud en geldt als een compensatie voor de extra kosten die expats moeten maken om in Nederland te kunnen werken. Het is een populair onderdeel van de koffer waarmee het ministerie van Economische Zaken in het buitenland de hort op gaat om bedrijven naar Nederland te lokken.

Er is objectieve grond om kritisch naar de regeling te kijken. In 2015 constateerde de Rekenkamer dat het „onduidelijk” is of de regeling (waarmee jaarlijks zo’n 700 miljoen gemoeid is) doet waarvoor die bedoeld is: werknemers aantrekken met ‘schaarse deskundigheid’ én het vestigingsklimaat aantrekkelijker maken. Beide zaken waren nog nooit onderzocht.

In het externe onderzoek dat het ministerie van Financiën vervolgens liet uitvoeren, wordt geconcludeerd dat de regeling „doeltreffend” is. Maar het rapport leest alsof onderzoekers moeite hebben moeten doen om tot die conclusie te komen. Dat het vestigingsklimaat met de regeling gediend is, was „niet (kwantitatief) vast te stellen”.

En van de 56.000 expats die er gebruik van maken zouden slechts 1.765 tot 5.575 niet zijn gekomen als de regeling er niet was. Oftewel: in het meest gunstige scenario wordt nog geen 10 procent van de expats door de regeling gelokt.

De inkomensgrens van de regeling is bovendien opvallend laag. Banen waarbij expats 37.000 euro bruto per jaar verdienen (omgerekend zo’n 2.850 euro per maand) komen al in aanmerking voor het belastingvoordeel, wat de vraag oproept hoe schaars hun deskundigheid precies is.

Die inkomensgrens laat het kabinet ongemoeid, maar qua duur beperkt het de regeling dus wel. In 2012 werd dat ook al eens gedaan: van tien naar acht jaar, maar alleen voor nieuwe gevallen. Piotrowski: „Het enige wat wij zeggen is: waarom doe je nu niet hetzelfde?!”

Staatssecretaris Menno Snel (D66, Financiën) gaat desgevraagd niet inhoudelijk in op de kritiek van de expats. Snel: „In het regeerakkoord is niet gekozen voor een overgangsrecht. Ik ben mij er van bewust dat dit consequenties heeft voor expats die gepland hebben om langer dan vijf jaar in Nederland te verblijven.”