Hoe bedrijven inspelen op de ramadan

Ramadan Nederlandse bedrijven houden rekening met de ramadan. Openingstijden worden verruimd en sportscholen passen hun roosters aan.

Bij restaurant The Glass House in Amsterdam zijn er nu aangepaste openingstijden. Foto David van Dam

In islamitische kringen in het Westen staat de suhoor, de maaltijd die tijdens de ramadan genuttigd wordt vlak voordat de zon opgaat, tegen kwart voor vier ’s nachts, voor een moment van slaperig eten naar binnen werken. Iedereen kent wel iemand die tijdens het eten in slaap viel, of die begon te ratelen omdat de slaap hem of haar te veel werd.

Dus toen het Amerikaanse miljoenenbedrijf MAC Cosmetics afgelopen week een Get Ready for Suhoor tutorial op Facebook plaatste, een uitgebreid make-up stappenplan, waren de reacties op sociale media honend. „Blijkbaar moet ik er mooi uitzien voor mijn eten”. Of: „Het is 4 uur ’s morgens, kan iemand een tutorial maken van hoe ik niet van de trap val in het donker”.

Moederbedrijf Estée Lauder verwijderde het YouTube-filmpje, maar heeft nog niet gereageerd. Moslims uit de Golfstaten deden dat wel, zij kunnen zich wel vinden in de campagne van MAC. Dat komt, zo leggen ze uit op sociale media, omdat de suhoor daar al om negen uur ’s avonds begint – direct na de iftar gaan ze door naar de suhoor. De zon gaat in de Golfstaten eerder onder, de nachten duren er langer. Mensen gaan in hun mooiste kleding naar restaurants, het is een avondje uit.

Ook in Nederland proberen bedrijven in te spelen op de ramadan. Van koffietentjes en restaurants tot sportscholen: islamitische én niet-islamitische ondernemers proberen hun vastende klanten deze maand goed te bedienen.

Supermarktketens richten speciale ramadanschappen in met benodigdheden voor de iftar, de maaltijd na zonsondergang. Kikkererwten voor de harira, de traditionele Marokkaanse soep, en dadels, hiermee wordt elke dag het vasten verbroken.

Sommige restaurants hebben nu maar één piekmoment zo’n moment: tijdens de iftar

Restaurants bieden een alternatief voor mensen die geen zin hebben om na een lange dag vasten nog te moeten koken. Het is een belangrijke maand voor deze ondernemers. Op sociale media worden gretig lijstjes gedeeld met de beste plekken om het vasten te verbreken. Restaurants uit grote steden zijn daarin oververtegenwoordigd.

Om 21.42 stroomt het vol

Een daarvan is The Glass House in Amsterdam, een restaurant dat halal eten serveert maar zich niet nadrukkelijk als zodanig positioneert. Vlak voor de iftar, om 21.42 uur, stroomt het vol met stelletjes, families en vriendengroepen. Het is jong publiek, twintigers en dertigers. Op de tafels branden kaarsjes en door de speakers klinkt zachtjes Arabische muziek. Er blijven maar een paar plekken leeg.

In de open keuken wordt geconcentreerd gewerkt. Waar een restaurant normaal gezien meerdere piekmomenten op een dag heeft, heeft dit restaurant er nu maar één: tijdens de iftar. Gedurende de ramadan zijn ze de rest van de dag gesloten.

Voor Ikram Baki is dit de eerste keer dat ze haar vasten in een restaurant verbreekt. De ramadan is traditioneel gezien een maand waarin men met familie eet in huiselijke kring. Maar ze is samen met tafel- en klasgenoot Zahra twee dagen in Amsterdam voor een studieopdracht. Het tweetal komt uit Antwerpen. Ze moesten dus wel buiten de deur eten, vertelt ze vlak voordat de zon ondergaat.

Personeel bij restaurant The Glass House in Amsterdam. Foto David van Dam

Met familie uit eten gaan tijdens de ramadan ziet Baki niet voor zich. „Zie je mijn vader hier al zitten?” Nee, die Marokkaanse ouders zijn veel te kieskeurig met eten, zegt ze. Zeker tijdens de ramadan.

Voor vriendinnen Sonya, Neslihan, Gizem en Siham is dat anders. Het viertal eet vaker buiten de deur tijdens de ramadan, hoewel het altijd flink plannen is. De een komt uit Den Haag, de ander uit Beverwijk en twee komen uit Amsterdam. Zij vinden het belangrijk om naast alle familiebezoeken ook met elkaar de maand door te brengen. Waarom ze naar dit restaurant zijn gegaan? „Het ging rond op Facebook dat de iftar hier goed zou zijn.”

Eigenaar Mariam Tanouti is pas aanspreekbaar als de laatste gasten afrekenen, tegen half twaalf. Ze runt het restaurant samen met haar echtgenoot, zus en zwager. Het viertal doet alles samen, van koken tot serveren. Het restaurant bestaat pas anderhalf jaar, vorig jaar organiseerden ze voor het eerst een dagelijkse iftar. Het was een succes, elke avond was er een wachtlijst.

Waar ze vorig jaar de hele dag open bleven, dus ook voor ontbijt en lunch, doen ze dat dit jaar niet. Het is anders niet vol te houden – zelf vasten ze ook. Tussen het bereiden en serveren van de maaltijden door nemen ze af en toe een snelle hap. Uitgebreid dineren zit er voor hen niet in.

Als je met een lege maag naar de supermarkt gaat, heb je in alles zin. Daar proberen wij in te voorzien

Mariam Tanouti, eigenaar van The Glass House

Niet alleen de openingstijden zijn volledig afgestemd op de ramadan, ook het menu. De eerste gang doet denken aan de iftar in een willekeurig Marokkaans huishouden. Dadels, honingkoekjes, een glas melk, gevulde eieren, een loempia en een goedgevulde kom harira. Daarna blijven de tapasgerechtjes komen, van Thaise kippenpootjes tot calamaris, gamba’s, spareribs en kipsaté. Exclusief drankjes kost dit 25 euro.

Daar is bewust voor gekozen, legt Tanouti uit. „Als je met een lege maag naar de supermarkt gaat, heb je ook overal zin in. Daar proberen wij in te voorzien.” Niet iedereen krijgt alle gerechten op, na afloop neemt een tweetal gasten een doggybag mee.

Aanpassen aan de ramadan werkt niet voor alle horeca. Vijf jaar lang verruimde de Coffee Company aan de Kinkerstraat in Amsterdam de openingstijden tijdens deze maand, zodat islamitische klanten ook laat nog een kop koffie konden halen. Dit jaar zijn ze daarmee gestopt. Er werd redelijk gebruik gemaakt van de service, zegt Jasper Uhlenbusch, brand director van de koffieketen. Maar de meeste mensen hadden pas behoefte aan een kop koffie na het avondgebed in de moskee dat tegen half een ’s nachts afloopt. Tegen die tijd waren zij verplicht te sluiten.

„Onze exploitatievergunning loopt maar tot 22.00 uur en voor de tijdelijke ontheffing in de ramadan tot 0.00 uur betaalden we een behoorlijk bedrag, waardoor het moeilijk werd rendabel te draaien.”

Denk maar niet dat je afvalt

De ramadan draait niet alleen om (niet) eten, het gaat erom dat het lichaam slechte gewoonten afleert en goede aanleert. Dat kan bijvoorbeeld door te sporten. Naima Amdaouech is eigenaresse en oprichtster van Punch, een sportschool voor vrouwen, met vestigingen in Almere, Amsterdam en Hoofddorp. Er wordt vooral aan boksen gedaan. Amdaouech heeft voor de ramadan een aangepast rooster ingevoerd.

„In Almere vertegenwoordigen moslima’s 20 procent van de leden, bij onze vestiging in Amsterdam Osdorp is dat zeker 60 procent. Speciaal voor hen zijn we nu in het weekend ook ’s avonds open, zodat er vlak voor het breken van het vasten nog getraind kan worden, en duren de lessen iets korter en zijn ze ook minder intensief.” Ook heeft Amdaouech een Facebookgroep met „tips en trucs” voor vastende leden: „Sommige vrouwen denken dat ze tijdens de ramadan 10 kilo kunnen afvallen. Maar je verliest uiteindelijk alleen maar vocht. Anderen willen helemaal stoppen met sporten die maand. Dat is juist weer zonde.”

„Wij adviseren om door te gaan, maar op een iets rustiger tempo”, legt Amdaouech uit. „We doen tijdens de training bijvoorbeeld geen jump squats, een oefening waarbij je door je knieën zakt en dan moet springen. In plaats daarvan doen we iets meer krachttraining. Als je het vasten ’s avonds verbreekt moet je vooral veel water drinken en genoeg groente en fruit eten.” Ook raadt ze aan om niet te veel pasteitjes en andere deegwaren (die je tijdens ramadan veel tegenkomt) te eten. „Die liggen te zwaar op de maag.”

Volgens Amdaouech, die dit jaar zelf niet meevast omdat ze pas is bevallen, is de ramadan in het voorjaar niet veel zwaarder dan in het najaar. „Of de dagen nu lang zijn of kort: het is vooral een mentale kwestie. Je kunt altijd meer dan je denkt. De eerste drie dagen kan het vasten moeilijk zijn en hebben veel mensen last van hoofdpijn, maar daarna is je lichaam wel gewend aan de nieuwe routine. Niet-moslims zeggen vaak over het vasten ‘Oh ik zou dat écht niet kunnen!’ maar dat is onzin.”

Tegen het einde van de ramadan organiseert Amdaouech een iftar op de sportschool. „Iedereen kan komen en iets te eten meenemen. We willen de niet-moslims ook iets van de gezelligheid van de ramadan meegeven.”