De wederopbouw van Novak Djokovic

Novak Djokovic De voormalig nummer één was lang onwrikbaar, maar stortte vorig jaar in. Vrijdag staat hij in de derde ronde van Roland Garros. Zijn coach: „Er is een lange weg te gaan.”

Novak Djokovic in zijn partij op Roland Garros in de tweede ronde tegen de Spanjaard Jaume Munar, woensdag. Djokovic won met 7-6, 6-4, 6-4. Foto Christophe Simon/AFP

Marián Vajda zucht kort in de catacomben van Court Suzanne-Lenglen, het tweede stadion op Roland Garros. De vraag is of het een moeilijke beslissing was om dit voorjaar terug te keren als coach van Novak Djokovic, nadat de voormalig nummer één van de wereld een jaar eerder afscheid van hem had genomen. Vajda schudt zijn hoofd. „Uit de grond van mijn hart, ik wil hem altijd helpen. Altijd. Altijd.”

De Slowaak Vajda (53) – gedrongen, vriendelijke lach – geldt als de belangrijkste trainer in de carrière van Djokovic. Hij begeleidde hem elf jaar, tot de „schoktherapie” (dixit Djokovic) een jaar geleden, waarbij de Serviër ook zijn vaste fitnesstrainer en fysio ontsloeg in een poging zijn carrière recht te trekken. In totaal brak Djokovic binnen zeventien maanden met vier coaches, achtereenvolgens met Boris Becker, Andre Agassi, Vajda en Radek Stepanek.

Het hielp weinig. Djokovic probeert het nu met zijn oude team. Sinds twee maanden werkt hij weer met Vajda, die hem vanaf 2006 begeleidde en ook in de jaren onder Becker en Agassi betrokken bleef. Zijn Oostenrijkse fitnesscoach Gebhard Gritsch is ook teruggekeerd. Vajda: „Het voelt alsof ik terug ben in de familie.”

Vajda vertelt dat toen Djokovic hem terugvroeg, hij hem eerst wilde zien voor hij besloot weer samen te gaan werken. Vajda: „Ik ben naar Marbella gegaan, waar hij trainde. Dat was geweldig. Ik voelde dat ik hem kon helpen. Het klikte meteen weer.”

Rommelig, twijfelend, uitgeblust

Vajda moet de wederopbouw van Djokovic (31) vormgeven. Je herkent Djokovic bijna niet terug, de afgelopen anderhalf jaar. En deze week op Roland Garros, hoewel hij zonder setverlies de eerste twee rondes doorkwam. Het oogt rommelig, twijfelend, uitgeblust.

Het meedogenloze is eraf, al te lang. Djokovic, twaalfvoudig grandslamwinnaar, is afgezakt naar de 22ste plek op de wereldranglijst. Vrijdag speelt hij in de derde ronde tegen de sterke Spanjaard Roberto Bautista Agut, zijn eerste serieuze test dit toernooi.

Toonaangevend was Djokovic, grofweg tussen 2011 en 2016. Onwrikbaar fenomeen – in totaal 223 weken nummer één van de wereld, bijna vijftig weken meer dan Rafael Nadal. Op goede dagen kon hij Roger Federer overklassen. Richard Krajicek beschouwt Djokovic als de beste tennisser van dit tijdperk. Met zijn neergang in 2017, begon de wederopstanding van Federer en Nadal.

Djokovic speelt vrijdag in de derde ronde tegen de Spanjaard Roberto Bautista Agut, die als dertiende is geplaatst.

Foto Christophe Simon/AFP

Hij stortte in, fysiek, mentaal. Hij raakte opgebrand. Met terugwerkende kracht zette het in op Roland Garros, twee jaar terug, toen hij hier de bevrijdende titel won – en daarmee vier grand slams op een rij veroverde, voor het eerst sinds Rod Laver in 1969.

Alles bereikt, wat had hij nog te winnen?

Een samenvatting van de finale van Roland Garros in 2016, waarin Djokovic Andy Murray versloeg:

Hij kreeg motivatieproblemen – en privéproblemen, al is nooit duidelijk geworden wat precies. Becker zei later dat Djokovic „onvoldoende tijd doorbracht op de trainingsbaan”. Djokovic liet zich inspireren door de Spaanse meditatiegoeroe Pepe Imaz, tennisleraar en oud-speler. Kernwaarden daarin waren liefde, beheersing van emoties en de balans tussen werk en privé.

De invloed van Imaz was in de ogen van Becker te groot en zou mede ten grondslag hebben gelegen aan zijn vertrek, schreef Bild. Een fan begon een petitie tegen Imaz, omdat hij zou bijdragen aan de val van Djokovic. Het is onduidelijk of Imaz nog wordt geconsulteerd door Djokovic.

Gesprekken visualiseren

Hij is zoekende. Woensdag vertelde hij tijdens een openhartige persconferentie dat hij gesprekken met zijn jongere ‘ik’ probeert te visualiseren. „Ik heb het gevoel dat ik het nodig heb om terug te gaan naar die dagen dat ik begon te tennissen, en waarom ik dat deed, om mezelf eraan te herinneren, me te laten inspireren en motivatie uit te halen.”

Djokovic, de voormalige overlevingskunstenaar, is een andere tennisser, een ander mens geworden. „Ik ben niet – en ik wil niet dezelfde persoon en speler zijn als ik twee, drie, vier jaar geleden was. Ik ben nu vader van twee kinderen, en er zijn een heleboel verschillende dingen waaraan ik prioriteit geef in het leven. Het gaat niet alleen om tennis, wat eerder het geval was.”

Djokovic verloor nog geen set dit toernooi.

Foto Christophe Simon/AFP

Andere servicebeweging

Voorname factor in zijn neergang: zijn rechterelleboog, waarmee hij tennist. Hij speelde al twee jaar met pijn, maar ging door. Het tweede deel van vorig seizoen nam hij rust. Maar bij zijn terugkeer begin dit jaar op de Australian Open had hij opnieuw last. Na een kleine ingreep in februari speelt hij nu zonder klachten.

Hij was genoodzaakt om zijn servicebeweging aan te passen, om de druk op zijn elleboog te ontlasten. Dit jaar hanteerde Djokovic al drie verschillende services. Hij is nog instabiel, de eerste twee duels op Roland Garros werd hij in totaal zes keer gebroken. Vajda verzekert: „Op hardcourt en gras zal de service erg goed zijn, hij verbetert al.”

Hij moet vastigheden ontwikkelen, vertrouwen krijgen, veel wedstrijden spelen. Djokovic haalt inspiratie uit de Argentijn Juan Martín del Potro, die na veel blessureleed terugkeerde in de wereldtop.

De eerste tekenen van herstel waren onlangs te zien in Rome, waar Djokovic de halve finale verloor van Nadal. „Mentaal voelt hij zich goed, hij voelt dat hij kan strijden”, zegt Vajda. Een toernooizege in Parijs lijkt onrealistisch. Vajda: „Er is een lange weg te gaan. Stap voor stap.”

    • Steven Verseput