Zorgen over bevingen bij project voor aardwarmte

Aardwarmte

Een project voor de winning van aardwarmte is stilgelegd na zorgen over mogelijke bevingen. En dat terwijl de sector wil groeien.

Een aantal tuinbouwkassen wordt verwarmd door aardwarmte. Foto Getty

Voor het eerst is in Nederland een lopend aardwarmteproject stilgelegd vanwege risico’s voor de veiligheid. De tegenslag komt op het moment waarop de aardwarmtesector juist wil opschalen.

Aardwarmte wordt gewonnen uit heet water (60 tot 100 °C) dat wordt opgepompt op 2 à 3 kilometer diepte. Het is een schone bron van warmte voor kassen, woningen, en mogelijk ook voor de industrie.

Aardwarmte kende in Nederland een voorzichtige start: sinds 2007 zijn 17 projecten ontwikkeld, bijna allemaal voor tuinbouwkassen. Dinsdag verscheen het Masterplan Aardwarmte in Nederland. Daarin stellen de aardwarmtebranche en staatsbedrijf EBN (dat nu vooral actief is in gaswinning) zich tot doel om 175 projecten te ontwikkelen tot 2030.

Diezelfde dag echter maakte het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) bekend dat een bestaand project is stilgelegd, na tussenkomst van de toezichthouder.

Paprikateler

Een paprikateler bij Venlo die sinds 2013 zijn kassen met aardwarmte verwarmt, heeft zodanige problemen met een put dat het bedrijf na gesprekken met het SodM heeft besloten om de productie van aardwarmte te staken. De aardwarmtebron van de paprikateler ligt vlakbij een breuklijn, waar risico is op aardbevingen als er nog langer gewonnen wordt.

Het besluit komt minder dan een jaar na een kritisch rapport van het SodM over de Nederlandse aardwarmtesector. De toezichthouder waarschuwde toen over de „zwak ontwikkelde veiligheidscultuur” in de „onervaren” sector. Het rapport noemde aardbevingen als een belangrijk veiligheidsrisico. Sindsdien is een gepland aardwarmteproject in de stad Groningen stilgelegd, omdat het bevingsrisico te groot werd geacht vanwege de gaswinning. Nu gebeurt hetzelfde met een lopend project.

Lees ook: Warmteschat onder koude poldergrond

„We nemen het SodM serieus”, zegt directeur Lodewijk Burghout van het Limburgse geothermieproject, genaamd Californië Wijnen Geothermie. Hij verwacht „vrijwel zeker” dat de aardwarmtewinning na technische aanpassing van de put weer is op te starten. Dat kan naar verwachting binnen een half jaar.

Burghout leidt bij Venlo nog een tweede aardwarmteproject. Volgens aardwarmte-specialist Wouter van der Zee van het SodM vindt daar „strenge seismische monitoring” plaats. Van der Zee zegt dat het SodM, dat adviseert over vergunningen voor aardwarmte, „zeer terughoudend” is in gebieden met een aardbevingsrisico. Burghout wil echter uitbreiden rond Venlo. Volgens hem zijn de risico’s „beheersbaar” met gedegen vooronderzoek en monitoring.

3 petajoule

De meeste aardwarmte wordt overigens niet gewonnen bij breuken: het gebeurt met name in Noord- en Zuid-Holland. In Den Haag wordt gewerkt aan heropening van de enige Nederlandse stads-aardwarmtecentrale, na een eerder faillissement.

Aardwarmte wordt de komende decennia nog geen dominante warmtebron, volgens het dinsdag verschenen masterplan. Nu wordt landelijk 3 petajoule (PJ) per jaar aardwarmte gewonnen, op een totale warmtevraag van 960 PJ. In 2030 zou dat 50 PJ kunnen zijn. De techniek is nu alleen rendabel met overheidssubsidie, en het is de vraag hoezeer de kosten nog omlaag gaan. Vooral de putten zijn duur, en daar worden geen grote kostendalingen verwacht.

    • Hester van Santen