Duizenden, geen tientallen doden na orkaan Maria

Onderzoek Harvard Er stierven door orkaan Maria ruim 4.600 mensen in Puerto Rico – het officiële dodental staat op 64.

De ravage na de orkaan Maria op 26 september 2017. Foto Gerald Herbert/AP

Het dodental op Puerto Rico als gevolg van orkaan Maria vorig jaar ligt veel hoger dan aanvankelijk gedacht. Volgens wetenschappers van Harvard University vielen er niet 64 doden, zoals het officiële cijfer luidt, maar ruim 4.600. Ze publiceren er deze week over in de New England Journal of Medicine.

Het verschil zit hem mede in de periode waarover gemeten is. Autoriteiten keken naar de mensen die direct door de orkaan overleden, zoals door verdrinking, terwijl de onderzoekers een veel ruimer tijdvak namen en ook indirecte gevolgen onderzochten.

In Puerto Rico trof een zeer zware orkaan een eiland met een toch al haperende infrastructuur en een sterk vergrijsde, straatarme bevolking die bovengemiddeld lijdt aan chronische ziektes, zoals diabetes en hart- en ademhalingsproblemen. Maria vernielde de stroomvoorziening, communicatie en wegen. Zelfs in de makkelijk bereikbare delen van het eiland duurde het herstel maanden. Mensen stierven doordat ze beademingsapparatuur niet konden gebruiken of insuline niet konden koelen.

Voor het onderzoek legden de wetenschappers 3.300 huishoudens een vragenlijst voor. Ook werden de sterftecijfers na Maria vergeleken met de cijfers in de periode na een eerdere orkaan. Puerto Rico wordt door de ligging in Caraïbische Zee vaker getroffen door natuurgeweld.

Zo kwamen de onderzoekers eropuit dat het dodental per duizend inwoners op 14,3 moet liggen, oftewel 4.645 orkaanslachtoffers op de gehele bevolking tussen half september en eind december 2017. Dat is een toename van 62 procent ten opzichte van een jaar eerder. Maria richtte voor 90 miljard dollar schade aan.

Op een persconferentie ter voorbereiding van het nieuwe orkaanseizoen, dat vrijdag begint, zei de gouverneur van Puerto Rico dinsdag dat hij de studie verwelkomt. De minister van Binnenlandse Veiligheid trok de door Harvard gebruikte methode in twijfel en zei dat hij wil wachten op de resultaten van het onderzoek dat de regering van het eiland heeft aangevraagd, bij de George Washington University. Hier vlooien onderzoekers nu overlijdenscertificaten na.

Eerdere schattingen, onder meer van The New York Times en van Pennsylvania State University schatten het dodental rond of boven de duizend. Het precieze dodental is waarschijnlijk niet te achterhalen.

Ruim acht maanden na Maria is het eiland nu wel goed bevoorraad, maar er is nog altijd een gebrek aan schoon water, de stroomvoorziening werkt op veel plekken nog niet naar behoren en belangrijke (gezondheids)voorzieningen zijn niet hersteld.

Puerto Rico hoort bij de VS, maar heeft een bijzondere status. De inwoners zijn Amerikanen maar hebben zeer beperkt stemrecht bij verkiezingen voor president en Congres in Washington. Die status is volgens velen debet aan het gebrek aan adequate hulp na orkaan Maria.