Opinie

    • Tom-Jan Meeus

De man die Wilders werkelijk kan uitroken

Een paar weken terug, het was ’s avonds laat, liep ik in de Haagse Tramtunnel Richard de Mos tegen het lijf. Richard de Mos had, zei hij, lang zitten onderhandelen over een nieuw college van B en W. Hij glom van opwinding. Zijn lokale partij, de grootste van de raad, had de coalitie met GroenLinks, D66 en VVD vrijwel rond. Een mirakel: de oud-onderwijzer en oud-PVV’er, man van ADO en Aadsje Mansveld, werd locoburgemeester van de stad die zich wereldwijd verkoopt als international city of peace and justice.

Het deed me denken aan zes jaar geleden, toen Richard de Mos, Tweede Kamerlid, vocht voor zijn politieke leven.

Uren spraken we elkaar. Wilders moest de lijst voor de verkiezingen van 2012 nog publiceren. De Mos hoopte dat hij mocht blijven maar vreesde het ergste, ook al paste hij als klimaatscepticus uitstekend bij de PVV.

Maar in één opzicht week hij af. Hij wenste het contact met de buitenwereld niet op te geven. Hij sprak met iedereen, vooral kiezers. Hij deed zaken met iedereen, ook PvdA’ers. Hij trad op met iedereen, desnoods een omstreden imam.

Na zijn gedoogrol onder Rutte I zocht Wilders het binnenlandse isolement. Hij ging samenwerken met Le Pen en later Rusland, sprak van ‘minder minder’ Marokkanen, ‘nepparlement’, etc.

De Mos verliet de PVV noodgedwongen en kwam in 2014 terug als raadslid met een eigen partij. Hij deradicaliseerde, en werd de lokale politicus die opkwam voor burgers met kleine klachten over de gemeente.

Het rechts-populisme van de PVV viel principieel uiteen: was de kiezer gebaat bij Wilders’ grote woorden of De Mos’ bescheiden daden?

Bij de raadsverkiezingen dit voorjaar koos Den Haag voor het laatste. Maar nu De Mos deze week zijn coalitie officieel presenteerde, kan de PVV hem brandmerken als verrader die samenwerkt met milieugekkies van GroenLinks en wegkijkers van D66. Ook gaat in de PVV het hardnekkige verhaal dat „Geert iets weet van Richard”.

Andersom kan De Mos smalen dat de PVV nu in Brussel samenwerkt met het Front National dat, zo bleek deze week, champagnegelagen door Europese belastingbetalers laat vergoeden.

In elk geval is De Mos’ promotie geen lokale kwestie: als hij in deze rol overeind blijft bij de kiezer, is Wilders’ benadering, na al die jaren, beconcurreerd en verslagen. Bovendien toont De Mos dan aan dat PVV’ers pas de ‘vrijheid’ uit de partijnaam bereiken wanneer ze uit Wilders’ wereld stappen.

Tom-Jan Meeus (t.meeus@nrc.nl; @tomjanmeeus) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Jutta Chorus.

    • Tom-Jan Meeus