Darmontsteking door antibacterieel middel triclosan

Toxicologie

Het bacteriedodende middel triclosan, dat onder andere gebruikt wordt in tandpasta, veroorzaakt dikke-darmontstekingen.

Het nog steeds veelgebruikte bacteriedodende middel triclosan veroorzaakt milde ontstekingen in de dikke darm en verergert al aanwezige darmontstekingen. Dat is aangetoond in muizen. De dieren hadden triclosanconcentraties in hun bloed die ook bij mensen normaal zijn, schrijven de onderzoekers in hun woensdag gepubliceerde artikel in Science Translational Medicine.

Als de proefdieren al een darmontsteking hadden, dan verergerde die al bij de laagst gegeven hoeveelheid triclosan. Bij muizen die al darmkanker hadden groeide de tumor sneller als ze triclosan in hun voeding kregen, vergeleken met muizen die geen triclosan kregen.

Triclosan zit als bacterie- en schimmelgroeiremmend middel in duizenden consumentenproducten. In de Europese Unie moeten fabrikanten triclosan op de ingrediëntenlijst zetten als ze het in hun tandpasta’s, cosmetica, deodorant, schoonmaakmiddelen, kleding, speelgoed, plastics of verf stoppen. Bij drie op de vier Amerikanen is de stof in de urine detecteerbaar, schrijven de onderzoekers. Het gebruik van triclosan neemt wel af, vanwege de slechte naam die het stofje om andere redenen al had.

Triclosan is overal ter wereld aantoonbaar in rioolwater. Een deel wordt niet afgebroken in rioolzuiveringsinstallaties en komt in het oppervlaktewater terecht. Triclosan staat bekend als een hormoonverstorende stof die de groei en voortplanting van dieren beïnvloedt.

Verboden

De toepassing van triclosan in antibacteriële zeep is inmiddels verboden. Maar in de Verenigde Staten gebeurde dat vooral nadat bleek dat triclosanhoudende zeep niet beter reinigt dan zeep zonder die stof.

In de EU is een procedure bezig om triclosan te beoordelen. Het Europees Agentschap voor Chemische Stoffen (ECHA) toont zich verontrust en heeft aanvullend onderzoek gevraagd aan fabrikant BASF. Het gaat om onderzoek naar opstapeling en giftigheid in het milieu, naar hormoonverstorende werking en naar blootstelling van mensen. In het ECHA-document waarin de ongerustheid wordt toegelicht, wordt het gezondheidsonderzoek dat tot nu toe is verricht afgekraakt. Bijvoorbeeld omdat het is gedaan met te weinig proefpersonen die maar kort werden blootgesteld, of met proefdieren die op cruciale momenten in hun ontwikkeling niet werden blootgesteld. BASF ging in beroep tegen de eis van aanvullend onderzoek, maar de beroepscommissie wees vrijwel alle bezwaren af.

In het nu gepubliceerde onderzoek bij muizen is aangetoond dat bij dieren die veertien dagen triclosan in hun voeding kregen een lichte darmontsteking ontstond. Die heeft te maken met verandering in de samenstelling van de darmflora, want bij muizen zonder darmflora gebeurde er niks. De onderzoekers vonden ook een biochemisch mechanisme.