Column

Zo helpt hypnose je van de pijn af

Zap Hypnotherapie helpt duizenden mensen van hun pijn af, hoorde tv-recensent Arjen Fortuin vlak voor hij in slaap viel.

Hypnose op recept (NTR)

Zelden zo’n slaapverwekkend programma gezien. Nee, echt. Ter verdediging: het was maandag aan het eind van een lange, warme dag. Ik had ’s ochtends gesport en mijn avondkoffie had ik nog niet gehad. Maar toch: ik lag niet eens. Ik zat op een houten keukenstoel met mijn voeten op een andere stoel. Maar binnen de kortste keren was ik vertrokken.

Ik maakte nog net mee hoe de vader van een door buikpijn geplaagd meisje uitlegde dat hij ervan overtuigd was dat de chronische buikpijn van zijn dochter niet „tussen de oren” zat. Integendeel: „Wij hebben het idee dat het serieuze klachten zijn.” Alsof die zaken elkaar uitsluiten…

Ik moest denken aan wat ik jaren geleden las in de roman Attaque van de Nederlandse schrijver Miquel Bulnes, die ook arts is: „Dat de ziekte psychisch is maakt het niet minder erg. Alleen moeilijker te behandelen.” Op tv vertelde nu een arts zijn studenten dat ze nooit tegen een patiënt mogen zeggen dat iets psychisch is. „Dan heb je verloren. Dan hebben mensen het idee dat ze niet serieus worden genomen.”

Daarna hoorde ik nog hoe een jonge vrouw de opdracht kreeg om al haar bewustzijn te concentreren in haar rechterarm. Verder heb ik geen aantekeningen meer over de NTR-documentaire Hypnose op recept.

Dankzij de terugkijkfunctie van de NPO-site kan ik u toch vertellen dat het een spektakelfilm is. Niet zozeer vanwege de zorg die is besteed aan het in beeld brengen van een vijftal hypnosesessies, inclusief animaties van de beelden die de behandelaar bij de patiënt probeert op te roepen. Het echte spektakel zit in de resultaten die met hypnotherapie worden bereikt, vooral bij aandoeningen waarvoor geen lichamelijke oorzaak is gevonden.

Een kinderarts vertelde hoe ze een patiënt had wiens reuma opvlamde na de dood van zijn oma. „Iedereen was het erover eens dat het een met het ander samenhing. Maar we behandelden hem met pillen.” In haar baan was geen ruimte om naar andere wegen te zoeken, dus nam ze ontslag en ontwikkelde ze een therapie die steunt op hypnose.

Die is inmiddels wetenschappelijk getest en in die scores schuilt het spektakel: bij kinderen met chronische buikpijn (daar zijn er 100.000 van in Nederland) verlossen de reguliere behandelmethoden 25 procent van de patiënten van hun klachten. Bij hypnotherapie bleek dat percentage tot verbijstering van de onderzoekers 85 procent te zijn. Hypnose als wondermiddel. Het effect op volwassenen wordt nog gemeten.

Tegen die tijd was ik weer helemaal wakker. Zoals dat gaat, probeerde ik iets te begrijpen van hoe die hypnose mensen van hun pijnklachten af kan helpen. Iets met een diepe vorm van ontspanning? Van afleiding? Geen idee. Al is dat natuurlijk een typisch traditionele reflex, het idee dat hypnotherapie zo simpel zou moeten zijn dat een leek op zijn keukenstoel de werking ervan kan doorgronden. Terwijl ik me nog nooit heb afgevraagd hoe paracetamol, de pil of prozac werkt.

De vraag of er twijfels zijn (en welke dan) over de behandelmethode kwam in Hypnose op recept niet aan de orde. Wel werd duidelijk dat de therapie geen eenvoudig traject is. Bij wat er allemaal wordt losgewoeld komt ook veel verdriet naar boven. Logisch, als je hoort hoe een vrouw ondanks chronische pijnklachten door het UVW werd goedgekeurd omdat er geen lichamelijke oorzaak werd gevonden.

Misschien moet men daar die stelregel van Miquel Bulnes maar eens boven de deur hangen: „Dat de ziekte psychisch is maakt het niet minder erg. Alleen moeilijker te behandelen.”