Zidane kietelt zijn sterren naar Europees succes

Finale Champions League

Real Madrid kroonde zich voor de dertiende keer tot de beste van Europa in een finale die van curiositeiten aan elkaar hing.

Welshman Gareth Bale stond net in het veld toen hij Real Madrid met een wonderschone omhaal op 2-1 zette. Foto David Ramos/Getty Images

De voorzet van Marcelo, de sprong van Gareth Bale, het omgedraaid hangen in de lucht. Timing perfect, mooiste goal ooit in een Champions League-finale en een atletische evenaring van wat ploegmaat Cristiano Ronaldo nog niet zo lang terug bij een van de schoonste aller omhaals, tegen Juventus, deed. Coach Zinedine Zidane, ooit zelf schitterend vollerend in de finale van 2002, wapperde met zijn hand, sloeg zich op zijn kale hoofd. Ongeloof en appreciatie ineen, voor zoiets beeldschoons op een voetbalveld in Kiev.

Het was de beslissende goal in de finale tussen Real Madrid en Liverpool zaterdagavond (3-1) die van curiositeiten aan elkaar hing en beslist werd door invaller Bale uit Wales, een gekrenkt voormalig duurste speler ter wereld die Zidane in ieder geval tot aan dit ultieme moment in het gareel heeft weten te houden.

Zo is de Koninklijke voor de vierde keer in vijf jaar de beste van Europa, voor de dertiende keer in totaal en voor de derde keer op rij. De hattrick van coach Zidane, die ongelooflijke dingen deed als speler en ook als trainer nu alle wetten tart. Hij evenaart Bob Paisley (Liverpool) en Carlo Ancelotti (AC Milan, Real), maar die waren niet drie keer in successie Europa’s beste – laat staan dat ze dat als debuterend coach deden, als Zidane.

Stilleven

Het Franse stilleven kietelt zijn sterren, onder zijn leiding hongerig en tevreden tegelijk. Intuïteve evenwichtskunstenaar van het ego-management. Ontzag alom, waardering wat minder. Het derde tijdperk van Real als Europese dominante kruipt wat ongemerkt en ongeprezen voorbij. Zidane’s team lijkt te verslaan, is te verslaan, maar de praktijk wijst uit dat dat, in Europese context althans, niet of nauwelijks gebeurt.

Van alle selecties in de elitegroep van Europese clubs is die van Real de meest constante in samenstelling. Al vier jaar bovendien geen megatransfer gedaan (laatste keer boven de dertig miljoen was in 2014), een wat onderbelicht aspect van deze hegemonie. Uit de kern van spelers die nu vier gewonnen finales in vijf jaar speelde – Ramos, Ronaldo, Benzema, Marcelo, Modric – pakt meestal één de hoofdrol en dat is vaak voldoende.

De discussie over de moraliteit en wat toegestaan is voor de winst werd opnieuw leven ingeblazen door Sergio Ramos, nu met een armklem bij het Egyptische Liverpool-fenomeen Salah waarbij de gedachte aan sinistere intenties van de Real-aanvoerder lastig te onderdrukken is. Een echo uit het verleden, deze terminator, uit de tijden dat de grenzen van het betamelijke rekbaarder waren.

De vrees van alles wat rood was in het Olympisch-stadion in Kiev kwam uit. Salah viel na een half uur uit na de smak die door dat hangen van Ramos ongecontroleerd hard was. Momentum verschoof, Liverpool ontdaan door het uitvallen van de talisman. Blunders van doelman Loris Karius en een wereldwonder van een omhaal schonken Real de winst, de 1-1 van Sadio Mané ten spijt.

Geen inspirerende filosofie

Er zit geen baanbrekende grondgedachte achter het spel, geen inspirerende filosofie die Zidane aan het voetbal meegeeft zoals dominante Europese teams - FC Barcelona, AC Milan, Ajax – van weleer. Zijn Real spiegelt zich aan de kracht van de tegenstander en trekt dan, met dat uitgebreide wapenarsenaal, iets extra’s uit de binnenzak. Er wordt gecounterd, omdat dat het krachtigste wapen is, maar ook vinnig offensief gespeeld op momenten dat tegenstanders uit evenwicht geraakt zijn, zie Liverpool na het uitvallen van Salah.

Zidane's rol tussen de sterren van Real zal voor altijd uitgelegd worden als die van kalme beslisser die door charisma en geloofwaardigheid als drievoudig wereldvoetballer van het jaar. Het was zijn eigen vaststelling eerder dit seizoen, op het moment dat de titelkansen in de Spaanse competitie vergooid werden, dat hij „niet de beste coach ter wereld is” maar „ook niet de slechtste”.

Hij is Paisley en Ancelotti nu al bijgebeend, ook zij winnaars meer dan ideologen. Op een nalatenschap aan het voetbal zoals invloedrijke denkers als Cruijff, Sacchi, Guardiola zal hij vermoedelijk niet kunnen bogen later, maar Zidane is een angstaanjagend succesvolle voetbalpersoonlijkheid. In termen van grootheid houdt Zidane de coach gelijke tred met Zidane de speler en dat niemand in deze mate gegeven. Pas 45 jaar, 2,5 jaar hoofdtrainer, nog nooit niet de Champions League gewonnen. Ongekend.