Ze greep haar ex bij de keel en brak zijn bril

Wie: Jill (28)

Kwestie: vier pogingen tot mishandeling

Waar: rechtbank Midden-Nederland (Utrecht)

Jill is 28 en er zijn drie agenten in de rechtszaal. Om haar te bewaken, maar ook om anderen te beschermen tegen Jill als dat nodig is. Jill is autistisch en heeft een licht verstandelijke beperking. Ze ziet er vrouwelijk uit, met lang donker haar en mooie ogen, maar heeft een zware stem. Ook in haar manier van praten zit iets disharmonisch. Ze klinkt volwassen, ferm en kinderlijk tegelijk.

Voor Jill staat er veel op het spel bij deze zaak. Ze wordt verdacht van vier pogingen tot mishandeling (waarvan twee zware). De gedragswetenschappers die haar onderzochten, adviseren tbs met dwangverpleging, de zwaarste vorm waarvan de duur niet vaststaat. Voor de 28-jarige Jill is dat een groot risico, vindt haar advocaat, Laura ter Steeg. Zij vreest dat Jill niet meer uit de tbs zal komen omdat autisme en een verstandelijke beperking „moeilijk te behandelen” zijn. Jills geschiedenis – ze woont in zorginstellingen – „staat bol van de ellende”, zoals seksueel misbruik.

De zware mishandelingen waarvan Jill wordt verdacht, betroffen een ex-vriend. Onverwacht kwamen hij en Jill elkaar tegen op het terrein van de instelling waar Jill woonde. Hij, ook iemand met beperkingen, was met een begeleider en een vriend. De confrontatie bracht Jill uit het lood.

Op de zitting vertelt haar moeder hoe Jill haar die dag belde, in paniek, niet wetend wat ze moest doen. Jill zei dat de groepsleiding de telefoon niet opnam. Volgens haar bleef haar ex-vriendje de confrontatie met haar zoeken. De officier van justitie zegt dat Jill de agressor was die haar ex-vriend belaagde, terwijl hij probeerde bij haar uit de buurt te blijven. Hoe dan ook eindigde het erin dat Jill hem bij de keel greep, zijn bril in tweeën brak en vanaf een trap een straatsteen naar zijn hoofd gooide.

Enkele dagen later viel Jill een arts aan in de zorginstelling toen die haar vroeg rustiger te doen. Ze pakte een warme chocomel uit haar hand, waarna Jill haar sloeg en stompte, zagen getuigen. In de zomer van 2017 ging het opnieuw mis, toen ze een begeleidster stompte en aan haar haren trok.

Alle incidenten hebben met Jills autisme en haar verleden te maken, zegt haar advocaat. „Jill kan een goedbedoelde stap in haar richting als aanval interpreteren, waarna ze zich verdedigt.” Ook de gedragswetenschappers concluderen dat Jill moeilijk situaties kan inschatten. Ze verwachten herhaling. Hun advies: tbs met dwangverpleging. Omdat al „veel is geprobeerd”.

Als de rechter dit voorleest, reageert Jill: „Je kunt je hersenen niet anders maken dan ze zijn.”

De voorzitter van de rechtbank zegt: „Maar u kunt wel leren om anders te reageren.”

Jill: „Ze moeten me met rust laten en niet aan me trekken en sjorren, dan ga ik me loswerken.”

Jills advocaat noemt haar „geen tbs-klant”. Ze hoort „thuis in de zorg, niet in het strafrecht”. Jills strafblad is vrijwel blanco en de vergrijpen waar het nu over gaat zijn „niet ernstig genoeg” voor tbs.

Op dit moment verblijft Jill op een forensisch psychiatrische afdeling via een gedwongen opname. Ze is er pas kort, maar een psycholoog van de instelling is optimistisch. „Ze heeft maar één keer met een telefoon gegooid, en dat was niet naar iemand.”

Wat officier van justitie Martine Hoogendam betreft heeft Jill strengere beveiliging nodig. Ze eist de gevreesde tbs met dwangverpleging. Ze vindt dat de onderzoekers in de instelling wel „heel vroeg” positieve conclusies trekken. Jill is „grillig en agressief”. „Ze kan het niet aan als ze wordt aangesproken op haar gedrag” en heeft een „historie van agressie-incidenten” die „in ernst lijken toe te nemen”.

Jill heeft inmiddels een glazige blik in haar ogen, ze lijkt niet meer te luisteren. De rechters willen van haar weten of ze kalmerende middelen heeft genomen voor de zitting. ,,Ik slik niks”, zegt Jill. Hoewel de agenten het mogen weigeren, laten ze toe dat haar moeder en haar zus Jill een knuffel geven voordat ze wordt afgevoerd naar het cellenblok.

Twee weken later blijkt dat de rechtbank net als Jills advocaat tbs voor haar als „een te zwaar middel” ziet. De instelling waar Jill nu verblijft „lijkt geschikt te zijn voor haar”. Ze krijgt een voorwaardelijke werkstraf van 120 uur.

    • Merel Thie