Opinie

Voor de Russen rest eeuwige schaamte

Het pad van leugens dat Rusland sinds MH17 bewandelde loopt nu dood, schrijft .

Onderdeel van de Boek-raket die vlucht MH-17 neerhaalde, te zien tijdens een persbijeenkomst van het Joint Investigation Team, dat onderzoek doet naar de crash van de vlucht. Francois Lenoir / REUTERS

Zo. Het is gezegd. Rusland is verantwoordelijk, of op zijn minst medeverantwoordelijk, voor de moord op 298 burgers aan boord van MH17. Na vier jaar is het bijna een leeg begrip geworden. Een vluchtnummer. Het gaat echter om tweehonderdachtennegentig mensenlevens die vroegtijdig beëindigd zijn. Tachtig van hen blijven voor altijd kinderen.

Stel u voor dat ze tegen een muur waren gezet. MH17 is geen vluchtnummer; het is een onvergeeflijke massamoord. Of deze vergelijking opgaat, hangt af van de vraag of dit moedwil was. Belangrijk is waarop de woede van de nabestaanden zich nu richt.

Het eerste is het beschikbaar stellen van geavanceerd, uitermate krachtig wapentuig voor de strijd in Oekraïne. Onduidelijk is nog of het aan separatisten c.q. Russische ‘vrijwilligers’ beschikbaar werd gesteld, of dat het door reguliere manschappen (van de 53ste brigade) werd bediend.

Lees ook: Boekraket die MH17 neerhaalde was van Russische leger

Het maakt weinig uit. In het eerste geval stond de installatie niet onder formeel bevel van de Russische overheid, maar de keuze om het ter beschikking te stellen was er wel een van die overheid. Daarnaast heeft Rusland de omstandigheden gecreëerd die de kans op ongelukken onverantwoord hebben vergroot. Door uitsluitend een mobiele lanceerinstallatie, zonder de bijbehorende geavanceerde radar- en commando-wagens van een complete Boek-installatie te leveren. Als je een geblinddoekte man een mitrailleur geeft, wie valt dan te verwijten dat er onschuldige doden vallen? Is er dan sprake van een ongeluk, of opzet?

Het tweede onderwerp van woede betreft wat Rusland ná het neerschieten deed. Daar was in elk opzicht sprake van moedwil. Al vanaf dag één werd het internationale strafrechtelijk onderzoek doelbewust op achterstand gezet, wat tot op de dag van vandaag in het voordeel van Rusland is.

Er is voor Rusland geen weg terug op het pad van leugens dat is ingeslagen en dat indertijd zo veilig leek

Edoch, het zal de Russische overheid zo langzamerhand beginnen te dagen dat die voorsprong niet genoeg zal zijn. Met de inventiviteit die onderzoekers aan de dag legden is geen rekening gehouden. Nu aangetoond is dat de 53ste brigade betrokken is, is opnieuw iets aan het licht gekomen waarvan men zich op 15 juli 2014 niet kon voorstellen dat het ooit bekend kon worden. Het zal ze inmiddels klam om het hart slaan. Vooral omdat er geen weg terug is op het pad van leugens dat is ingeslagen en dat indertijd zo veilig leek. Het zal doodlopen, weten ze nu. De vraag is alleen wanneer.

Het kabinet verdient grote waardering voor de stappen dat het heeft genomen. Voor mij als nabestaande is het enorm belangrijk dat er officieel een schuldige is benoemd. Ook al betreft het een amorf iets als een ‘staat’. Ik vind dit belangrijker dan te weten of Igor of Youri op de knop hebben gedrukt. Alleen op dit laatste stukje van de puzzel heeft Rusland nog een voorsprong op het onderzoek. En ook die gaan ze kwijtraken.

Het gaat mij om de eindverantwoordelijkheid, voor immorele, schandelijke en moedwillige keuzes. Die verantwoordelijkheid lag en ligt al vier jaar in het Kremlin. De dag dat openheid over de gang van zaken dit regime nog enigszins van eeuwige schaamte had kunnen redden, ligt al heel ver achter ons. Het trieste is, ook voor het Russische volk, dat hen slechts een pad rest dat die schaamte alleen maar zal vergroten.

Sander van Luik is de broer van Klaas Willem van Luik, die samen met 297 andere mensen omkwam tijdens het neerschieten van vlucht MH17.