Recensie

Indrukwekkend ‘WijkSafari AZC’ dwingt tot open blik

Op de scooter

‘WijkSafari AZC’ is een tocht door Utrecht Overvecht tot in de huiskamer van een vluchteling. Theater vol ontmoetingen die nog lang zullen heugen.

WijkSafari in het azc aan de Einsteindreef in Utrecht Overvecht. Foto Bram Petraeus

„De fik er in”, riepen boze Utrechters tegen de toegestroomde pers, toen bekend werd dat in ‘hun’ Overvecht een asielzoekerscentrum (azc) zou komen. Maar de fik ging er gelukkig niet in, de storm ging liggen en twee jaar later wonen er nog steeds zo’n vierhonderd vluchtelingen in het oud-kantoorgebouw. Theatermaker Adelheid Roosen besloot een kijkje te nemen achter de hekken die het centrum omheinen. Met een omvangrijk creatief team en samen met de vluchtelingen maakte ze WijkSafari AZC. In deze theatrale belevenis kom je zomaar bij azc-bewoners over de vloer, in een hartverwarmend bezoek dat je nog lang bij zal blijven.

Locatietheater tijdens ‘WijkSafari AZC’ in Utrecht Overvecht met Sarah Moeremans (links) en Kokob. Foto Jenneke Boeijink

Roosens WijkSafari’s zijn inmiddels een begrip, met eerdere edities in Amsterdam en Mexico-City. In de voorstellingen gaat het publiek op een trip door een achterstandswijk, om kennis te maken met de bewoners. Dit keer is Utrecht Overvecht het toneel, met het asielzoekerscentrum aan de Einsteindreef als middelpunt. Er zijn vier theatrale routes door de wijk, allemaal met eigen hoofdpersonen en een eigen regisseur. Roosen deed de eindregie.

Lees ook het interview met Adelheid Roosen: „Maak de wereld elke dag zoals jij hem wilt zien”

Voor dit project lieten acht acteurs zich ‘adopteren’ door vluchtelingen. Ze trokken twee weken intensief met elkaar op. Dit vormde de voedingsbodem voor poëtische performances, die op verschillende locaties worden opgevoerd. Als safari-ganger volg je twee van de geadopteerde makers in een indrukwekkende tocht van 4,5 uur. Je scheurt achterop een scooter door de straten, zit - ingebouwd tussen koffers - in een oude schoolbus of neemt de fiets. De reis kan zomaar van een winkelcentrum naar een zandvlakte leiden, naar de kamer van één van de azc-bewoners. Steeds ben je op weg naar een nieuwe locatie, een nieuwe ontmoeting, een volgend hoofdstuk.

Op de scooter naar een volgende locatie. Foto Bram Petraeus

Alles wordt met een zekere ontspanning, oprecht en indringend, uitgevoerd. Neem de safari van regisseur Ilay den Boer, waarin je kennis maakt met acteur Kais Setti en Mohammed, een jonge vluchteling uit Gaza. Zelf liet Den Boer zich adopteren door azc-manager Peter en ging als medewerker aan de slag. Rond een stapelbed in het azc blijkt, hoe zeer die werelden botsen. Bij de verplichte kamercontroles voelt Den Boer zich een indringer. Dit is iemands huis, schreeuwt ook Setti. „Hoe durf je?!” Maar zijn er dan geen regels nodig? Ondertussen beantwoordt Mohammed bereidwillig de vragen van de immigratie- en naturalisatiedienst. Geloven ze wel, hoe hij zijn medische documenten kwijt raakte? En is het eigenlijk belangrijk dat wij Mohammeds verhaal geloven? Toeschouwers raken in gesprekken verwikkeld, met elkaar en de makers.

Scène met acteur Guilly Koster (in het oranje). Foto Bram Petraeus

Al snel beginnen werkelijkheid en fictie door elkaar te lopen. Verhalen zijn theatraler gemaakt, maar de ontmoetingen zijn echt. Realiteit en performance raken steeds verder verstrikt. Als een auto het azc-terrein op draait, lijkt dat eerst een toevallige bezoeker. Tot het raampje open gaat en „een eigen huis, een plek onder de zon” over de parkeerplaats schalt.

WijkSafari AZC ademt een aanstekelijke levensvreugde. Ontmoeting en dialoog, daar gaat het om. Een voorstelling als een overtuigende aanmoediging om de blik open te houden, ook voor wie je in eerste instantie niet begrijpt.

De WijkSafari in Utrecht Overvecht. Foto Bram Petraeus

Correctie (28-05-2018): In een eerdere versie van dit artikel werd de naam van acteur Kais Setti verkeerd geschreven. Dit is aangepast.

    • Elisabeth Oosterling