‘Als ik uit het raam kijk, heb ik het gevoel dat ik in een schilderij van Rafaël zit’

Buitenhuis Voor componist Willem Jeths is Nederland soms benauwend. In Italië voelt hij zich vrijer: „Componeren gaat hier ongeremder.”

Foto Rocco Rorandelli

Van 2014 tot 2016 was Willem Jeths (58) Componist des Vaderlands. Op Radio 4 zet hij sindsdien elke maand een Nederlandse componist in het zonnetje. Hij werkt nu aan een nieuwe opera en doet dat het liefst in zijn huis in Italië, op de grens van Toscane en Umbrië. In 2000 kwam hij er voor het eerst. Hij was direct betoverd door het gebied: boven op een heuvel liggen vijf huizen in een voormalige burcht, die het lagergelegen dal moest beschermen. „Door het landschap en de geschiedenis is het een mythische plek. Als ik uit het raam kijk, heb ik het gevoel dat ik in een schilderij van Rafaël zit. De tijd heeft hier stilgestaan.” In 2007 kocht hij er een appartement.

Jeths reist zo vaak als hij kan naar Italië. „Ik ben docent Compositie aan het Conservatorium van Amsterdam. We hebben veel vakantie: kerst, voorjaar, mei en een lange periode in de zomer. Het contrast tussen de natuur hier en mijn appartement in Amsterdam vlak bij het Leidseplein is groot. Hier hoor ik vogels, verder is het stil. Componeren gaat ongeremder dan thuis. Hier ben ik los van het soms benauwende van Nederland. Het calvinisme zit nog altijd in ons; doe maar gewoon, niet te exuberant. Hier voel ik me veel vrijer in hoe ik me wil uiten in mijn muziek.”

Wandelen, ontbijten en aan het werk

Een dag in de Italiaanse bergen is geordend, zegt hij. Hij begint met een wandeling en gaat na het ontbijt meteen aan het werk. Tot de lunch en daarna weer door tot een uur of 7. Het verhaal waaraan hij nu werkt gaat over Luisa Casati (1881-1957). Hij bezocht in 2015 een tentoonstelling over haar in Venetië en dacht: hier zit een opera in. „Ze was eigenzinnig, excentriek. Ze had een zwarte panter thuis en ging Venetië in met een levende slang om haar hals. Of naakt met alleen een bontjas aan en de panter aan de lijn met diamanten om zijn nek. Ze was een van de rijkste vrouwen van Italië, maar heeft in korte tijd haar kapitaal erdoorheen gejaagd. Al haar schilderijen moesten verkocht worden, het huis werd leeggehaald door deurwaarders.”

Hier ben ik los van het soms benauwende van Nederland

Willem Jeths

’s Avonds gaat hij vaak uit eten. In de agriturismo onderaan de berg bijvoorbeeld. „Je kunt hier fantastisch en goedkoop eten. Drie gangen inclusief wijn voor 25 euro.” De eigenaresse stelde hem voor aan Sheila Barnes, een beroemde Britse zangpedagoog die hier ook een buitenhuis heeft. „Soms kom je iemand tegen met wie je een zielsverwantschap voelt. Tussen ons was het meteen raak. Ze heeft me veel geleerd over het vak. Als ik op een hoge noot een lettergreep plaats die eindigt met een gesloten klank, kan een zanger die toon niet overtuigend zingen. Zij leerde me hoe ik zo kan schrijven dat mijn zangers schitteren.”