Excuses van Van Agt aan Van Thijn voor kabinetsformatie 1977

Nadat de formatie van een tweede kabinet Den Uyl in 1977 na 208 dagen onderhandelen klapte, bleef de relatie tussen CDA en PvdA decennia lang ijzig. Oud-premier Van Agt heeft nu sorry gezegd tegen Ed van Thijn, Den Uyls secondant.

CDA’er Dries van Agt en PvdA’er Joop den Uyl tijdens de ondertekening van de overdrachtsstukken op het ministerie van Algemene Zaken in 1977. Foto Dick Coersen

Oud-premier Dries van Agt heeft onlangs zijn excuses aangeboden aan Ed van Thijn (PvdA) voor de kabinetsformatie van 1977. Hij deed dat tijdens een bezoek, afgelopen februari, aan Van Thijn in Amsterdam. „Dries kwam langs om sorry te zeggen”, zegt Van Thijn. „Hij was tot de slotsom gekomen dat hij het niet zo had moeten doen.”

Van Thijn heeft Van Agt altijd verdacht van een dubbelrol in de formatie van 1977, die geldt als de meest dramatische van na de oorlog. Na 208 dagen onderhandelen belandde verkiezingswinnaar Joop den Uyl (PvdA) in de oppositie. Van Agt werd premier van een centrum-rechts kabinet met de VVD.

In zijn klassieke Dagboek van een onderhandelaar beschrijft Van Thijn, destijds Den Uyls secondant, hoe de formatie na vijfenhalve maand stukloopt op de verdeling van de ministersposten. Als Van Agt twee weken na de breuk plots een akkoord heeft met VVD-leider Hans Wiegel, schrijft Van Thijn verbitterd: „Ja, Dries is een ander mens geworden. Ik vind hem nu ook minder aardig. Sterker nog: ik ben geschokt.”

In de jaren na 1977 is de verhouding tussen Van Agt en de PvdA altijd ijzig gebleven – ook nadat Joop den Uyl in 1987 was overleden. Zo was Van Agt niet welkom op diens afscheidsbijeenkomst.

Een aardige kerel

Van Agt bevestigt zijn bezoek aan Van Thijn. Hij noemt hem „een aardige kerel met wie ik altijd een wat gecompliceerde relatie heb gehad. Ik dacht: als er nog oud zeer zit, dan moeten we dat nu opruimen.”

Er was nog een andere reden voor zijn bezoek, zegt Van Agt. „Ik hecht eraan om met zo veel mogelijke Joodse mensen vriendschappelijk in het leven te staan. Dit vanwege de betichting dat ik antisemiet zou zijn.” Van Agt is een uitgesproken criticus van de Israëlische bezetting van de Palestijnse gebieden.

Van Agt herinnert zich tijdens zijn bezoek „niet letterlijk” sorry te hebben gezegd. „Maar mijzelf kennende ben ik iemand die zoiets zegt als het goede vrede schept.”

De excuses van Van Agt heeft hij niet aanvaard, zegt Van Thijn desgevraagd. „Dries heeft de boel destijds belazerd. Hij was tegelijkertijd met Wiegel aan het onderhandelen.”

Desondanks werd het een gezellig samenzijn. „Ik heb nog een fles port opengetrokken,” zegt Van Thijn. Van Agt: „Dat miste ik altijd bij Den Uyl. Van hem kreeg je een glas melk.”

    • Thijs Niemantsverdriet