Een ‘grand industriel’ en een omstreden politicus

Serge Dassault 1925-2018

De Franse grootindustrieel overleed maandagmiddag aan een hartstilstand in het hoofdkantoor aan het Rond Point des Champs-Élysées-Marcel-Dassault in Parijs.

Foto ETIENNE LAURENT

De maandag op 93-jarige leeftijd overleden Franse zakenman Serge Dassault was een man met twee gezichten. De Franse politieke klasse prijst hem van rechts tot links als „grand industriel”, groot ondernemer, als de man die ter meerdere eer en glorie van de Franse natie van het familiebedrijf Dassault Aviation een wereldspeler maakte.

Maar zijn eigen politieke carrière, als senator en burgemeester voor Frans rechts, werd overschaduwd door vele juridische affaires en omstreden uitspraken. Juist volgende week zou hij opnieuw berecht worden voor fraude en het witwassen van geld.

Zijn herverkiezing tot burgemeester van de Parijse voorstad Corbeil-Essonnes werd in 2009 ongeldig verklaard omdat hij kiezers zou hebben betaald om op hem te stemmen. Toen hij zich na deze affaire niet meer mocht kandideren, zou hij volgens onderzoekssite Mediapart 1,7 miljoen euro hebben uitgegeven om de door hem gewenste opvolger verkozen te krijgen. Zijn immuniteit als lid van de Senaat werd opgeheven om hem te kunnen vervolgen.

Mirage en Rafale

De Franse pers smulde van die affaires, maar in de conservatieve krant Le Figaro was er weinig tot niets over te lezen. Die krant was, met een aantal andere media, in 2004 door Dassault opgekocht om, zoals hij destijds onomwonden zei, zich „te kunnen uiten”. Toen de redactie daar aanvankelijk tegen in verzet kwam, was hij hoogst verontwaardigd, schrijft Le Monde. „Waarom zou de vrijheid van meningsuiting wel voor journalisten gelden en niet voor aandeelhouders”, vroeg hij zich in een tv-interview af. De laatste jaren schreef hij eens per jaar op de voorpagina van de krant een politieke analyse.

Serge Dassault begon zijn werkzame leven in 1951 bij de door zijn vader Marcel Bloch in het interbellum opgerichte producent van gevechtsvliegtuigen. Nadat die in de Tweede Wereldoorlog weigerde technologie te delen met de Duitse bezetter, werd hij naar Buchenwald gedeporteerd. Na de oorlog veranderde de Joodse familie van naam en van geloof. De Blochs gingen Dassault heten en werden katholiek.

De naam Dassault is nu onlosmakelijk verbonden met Franse straaljagers als de Mirage en de Rafale en met het populaire zakenvliegtuig Falcon. Bij het bedrijf werken ongeveer 12.000 mensen, waarvan de meesten in Frankrijk zelf. Zoon Serge, die het bedrijf van 1987 tot 2014 leidde, speelde ook na zijn terugtreden op de achtergrond nog een grote rol.

Terwijl hij als persoonlijk vriend van ex-president Nicolas Sarkozy en als zelfverklaard vijand van de vakbonden in theorie geen goede verstandhouding had met links Frankrijk, prees hij twee jaar geleden nog de socialistische regering van François Hollande. Die was er omwille van grandeur en werkgelegenheid in geslaagd tientallen Rafales te verkopen. „We zijn altijd beter behandeld door linkse regeringen dan door die van rechts”, zei Dassault-topman Charles Edelstenne destijds. Ook onder de socialist Mitterrand deed Dassault al goede zaken.

Serge Dassault overleed maandagmiddag aan een hartstilstand in het hoofdkantoor aan het Rond Point des Champs-Élysées-Marcel-Dassault in Parijs. Met een volgens Forbes geschat vermogen van 19 miljard euro was hij de op drie na rijkste Fransman.

    • Peter Vermaas