Werk Stanley Brouwn toch niet naar Biënnale van Venetië

Biënnale 2019

Na protest van de weduwe van Stanley Brouwn trekt het Mondriaan Fonds diens werk terug van de in het Nederlands Paviljoen geplande groepsexpositie met Remy Jungerman en Iris Kensmil.

Het Nederlands Paviljoen op het terrein van de Biënnale in 2013 tijdens de expositie van Mark Manders. Foto Klaas A. Mulder

Het werk van Stanley Brouwn zal komend jaar toch niet te zien zijn op de Biënnale van Venetië. De weduwe van de vorig jaar overleden kunstenaar heeft daar bezwaar tegen gemaakt. Dinsdag 15 mei maakte het Mondriaan Fonds bekend dat drie kunstenaars in 2019 hun werk zouden tonen in het Nederland paviljoen: Stanley Brouwn (1935-2017), Remy Jungerman (1959) en Iris Kensmil (1970). Vrijdag kwam het Mondriaan Fonds met een nieuwe verklaring: alleen Jungerman en Kensmil zullen Nederland vertegenwoordigen in Venetië. „Besloten is dat Brouwns werk niet fysiek op de tentoonstelling aanwezig zal zijn. Wat blijft is de leegte die Stanley Brouwn achterlaat.”

Lees ook de necrologie van de in mei 2017 overleden Stanley Brouwn: De man die uit zijn werk verdween

Volgens Birgit Donker, directeur van het Mondriaan Fonds, was de weduwe daags voor de bekendmaking op de hoogte gesteld door Benno Tempel, de curator die het winnende plan had ingediend. Maar zodra het nieuws naar buiten was gekomen, kreeg Donker te horen dat de weduwe geen toestemming wilde verlenen. „Ze heeft bezwaar gemaakt tegen het plan en de manier waarop Brouwns werk in een groepsexpositie zou worden getoond.”

Respecteren

Brouwn, geboren in Paramaribo, was een kunstenaar die zo onzichtbaar mogelijk wilde zijn, die nooit interviews gaf en geen afbeeldingen van zijn werk verspreidde: het werk moest voor zichzelf spreken. Dat het precair zou zijn om Brouwns werk in een groepssetting in Venetië te tonen, had curator Benno Tempel dus kunnen weten. In reacties op sociale media werd al gesteld dat ,,de kunstenaar zich in zijn graf zou omdraaien”.

Lees ook wat Hans den Hartog Jager schrijft over de vraag of je wel exposities over Stanley Brouwn mag bezoeken: Moet je hier wel heen?

De Brusselse galeriehouder Jan Mot, die de nalatenschap van Brouwn beheert, was niet op de hoogte van het plan om Brouwns werk in Venetië te tonen. Volgens hem was de kunstenaar geen voorstander van groepstentoonstellingen. Donker brengt daar tegenin dat Brouwns werk de afgelopen tijd meerdere keren op groepsexposities te zien was. „In galerie Eenwerk als onderdeel van de expositie Three crossings en vorig jaar in Wiels.”

Het Gemeentemuseum Den Haag, waar Benno Tempel directeur is, heeft diverse werken van Brouwn in de collectie. Die zouden zonder toestemming van de weduwe getoond kunnen worden. Maar volgens Donker zal het Mondriaan Fonds haar wens respecteren. „Brouwn is nog maar een jaar geleden overleden, zijn nalatenschap is nog zeer kwetsbaar.”

Bijgesteld concept

De tentoonstelling die eerst zou focussen op de drie thema’s ‘lichaam, geest en geschiedenis’ is nu gereduceerd tot de titel The Measurement of Presence. Wel zal het werk van Brouwn een inspiratiebron blijven voor Kensmil en Jungerman. Donker: „Zijn naam wordt niet in de zaalteksten genoemd, maar ik kan me indenken dat in de catalogus wel een hoofdstuk aan hem gewijd wordt.” De ruimte die was bestemd voor de sculpturen en tekeningen van Brouwn zal nu gevuld worden met nieuw werk van Kensmil en Jungerman.

Volgens Donker is alles afgewogen, ook om de hele procedure opnieuw te doen. „Maar het bijgestelde concept is opnieuw aan de jury voorgelegd en zij staat hier achter.”

Ook de weduwe kan zich in het nieuwe plan vinden. „Ik ben tevreden dat niet alleen Stanley’s artistieke positie gerespecteerd wordt, maar ook die van de twee andere kunstenaars.”

    • Sandra Smallenburg