Orion, Russische sleutelfiguur in MH17-zaak, geïdentificeerd

Onthulling Een Rus die betrokken was bij het transport van de Boek-raket naar Oekraïne, was indertijd een hoge officier van de militaire inlichtingendienst.

Het serienummer van de Boek-raket bij de presentatie van het MH17-onderzoek van het JIT.

Het was zijn „uitzonderlijk vrouwelijke stem” die hem uiteindelijk heeft verraden. Vrijdag onthulde onderzoekscollectief Bellingcat samen met journalisten van de Russische nieuwssite The Insider de identiteit van de mysterieuze ‘Orion’. Hij is een van de Russen die in 2014 nauw betrokken waren bij het transport van de Boek-raketinstallatie, van Rusland naar Oekraïne. ‘Orion’ is Oleg Vladimirovitsj Ivannikov, tot voor kort in dienst van de Russische militaire veiligheidsdienst GROe en in de toekomst mogelijk een hoofdverdachte in een MH17-strafzaak.

„Wij hebben een ‘Boek’ ”, zou Ivannikov in een telefoongesprek hebben gezegd vanuit de Oekraïense separatistenregio Loehansk, twee dagen voor de crash van de MH17 in juli 2014. Daarbij heeft hij opgemerkt dat ‘zij die hem in handen hebben, nu mogelijkheid hebben om vliegtuigen uit de lucht te schieten’, vertelde The Insider-hoofdredacteur Roman Dobrochotov in een interview.

Het afgeluisterde gesprek is er een van een vijftal dat door het JIT vorig jaar werd gepubliceerd. Vorig jaar al wisten Bellingcat en The Insider de identiteit van een tweede hooggeplaatste betrokkene te achterhalen: de Russische commandant ‘Dolfijn’ alias Nikolaj Tkatsjov.

Oleg Ivannikov was niet zomaar iemand. Hij zou verantwoordelijk zijn geweest voor alle militaire handelingen in de regio Loehansk in 2014, maar ook voor andere Russische militaire operaties. Als ‘Andrej Ivanovitsj Laptjev’ zou hij actief zijn geweest als minister van Defensie van Zuid-Ossetië, de separatistische Georgische regio die zich na een korte oorlog in 2008 afscheidde. Opmerkelijk, aldus Dobrochotov: „Dat een Russische GROe’er minister was van een min of meer onafhankelijke staat is op zichzelf een interessant gegeven.”

Wagner Group

De onderzoekers deden nóg een interessante ontdekking. Ivannikov zou eveneens leiding geven aan de mysterieuze Russische private beveiligingsfirma ‘Wagner Group’, die huurlingen stuurt naar Oekraïne en Syrië. Het is een aanwijzing die het vermoeden bevestigt dat Wagner in werkelijkheid onder commando staat van de Russische overheid. Vorig jaar werd al bekend dat het bedrijf gelieerd is aan de Russische cateraar Jevgeni Prigozjin, beter bekend als ‘de topkok van Poetin’. Prigozjin zou eveneens betrokken zijn bij de Internet Research Agency, de beruchte Petersburgse ‘trollenfabriek’.

Alles bij elkaar geven de onthullingen, indien correct, een inkijk in het semi-formele inlichtingennetwerk waarmee Rusland sinds 2014 op verschillende fronten oorlog voert.

De onderzoekers kwamen Ivannikov op het spoor via zijn mobiele nummer, eerder gepubliceerd door de Oekraïense veiligheidsdienst SBOe. Via online aankopen, die hij liet bezorgen op het Moskouse kantoor van de GROe, wisten ze hem te lokaliseren. Ze besloten hem uiteindelijk te bellen, een gesprek waaruit Ivannikovs hoge stem bleek en waarin hij zijn identiteit bevestigde.

Die slordigheid is opvallend. Er wordt door deskundigen dan ook gespeculeerd over de mogelijkheid dat Ivannikov het slachtoffer is van een vete tussen GROe en de rivaliserende Russische veiligheidsdienst FSB. Ruslandexpert Mark Galeotti schreef zaterdag op zijn blog dat de FSB informatie over de speurtocht van Bellingcat naar Ivannikov mogelijk moedwillig heeft achtergehouden voor de collega’s bij de GROe. „Dat Ivannikov nog altijd een telefoon gebruikte die aan zijn adres was gekoppeld en zelfs zijn naam bevestigde toen hij werd gebeld, duidt op ofwel een slechte beveiliging – niet bepaald een kenmerk van de GROe – ofwel dat de waarschuwing [door de FSB] niet was doorgegeven aan hun collega’s….”

    • Eva Cukier