Natuurlijke beving Stramproy veroorzaakt door ondergrondbreuk

Anders dan bij de Groningse gasbevingen zijn aardbevingen als in Stramproy ‘natuurlijk’: het kerkdorp ligt vrijwel op de Feldbissbreuk.

Een seismograaf bij het KNMI registreert de trillingen van de aarde. Foto Jerry Lampen/ANP

De aardbeving die vannacht de omgeving van het Limburgse Stramproy wakker schudde, ontstond in een van de twee actieve ondergrondbreuken in Nederland. Stramproy, even ten zuiden van Weert aan de Belgische grens, ligt vrijwel op de Feldbissbreuk. Deze loopt vanonder Eindhoven in zuidoostelijke richting, even door de Belgische ondergrond, en kruist door het smalste stukje van Zuid-Limburg bij Sittard om onder het oostelijk mijngebied langs, en noordelijk van Aken, verder Duitsland in te lopen.

Even noordelijk daarvan, ongeveer vanaf Uden, onder de Peel en Roermond door, loopt de Peelrandbreuk. Beide zijn breuken in de aardplaat onder West-Europa. Het gebied tussen beide breuken, de Roerdalslenk, daalt al miljoenen jaren. Het gebied ten zuiden van de Feldbissbreuk stijgt. Daar liggen het Zuid-Limburgse heuvelland en de Ardennen. Dat gaat erg langzaam.

In 1992 was er een forse aardbeving bij Roermond. Lees het artikel over de nasleep daarvan

De Feldbissbreuk heeft de afgelopen honderdduizenden jaren een gemiddelde verplaatsing van 0,041 tot 0,047 millimeter per jaar, berekenden aardwetenschappers van de Vrije Universiteit Amsterdam begin deze eeuw. Dat lijkt weinig, maar geologen vinden dat een flinke activiteit. Het kan binnen honderdduizend jaar aan het oppervlak al een hoogteverschil van een meter opleveren.

Aardbeving van 1992

Deze verplaatsingen van de breukplaten ten opzichte van elkaar veroorzaken soms aardbevingen. In 1992 was er bij Linne, bij Roermond, een forse aardbeving van 5,8 op de schaal van Richter, op vijftien tot zeventien kilometer diepte in de Peelrandbreuk. Seismologen schatten dat eens in de ongeveer duizend jaar krachtiger aardbevingen onder deze breuken kunnen plaatsvinden. Maximaal zullen die een kracht van 6,5, misschien 7 op de schaal van Richter hebben.

Lichte aardbevingen zijn er regelmatig, doorgaans op de diepte van tien tot twintig kilometer. Op 28 april is er nog een van 1,1 geregistreerd in Guttecoven, even westelijk van Sittard, ook precies op de Feldbissbreuk. In maart was er één in Voerendaal en in februari in Weert. Het KNMI houdt ze allemaal bij.

Zo’n breuk in de ondergrond is overigens niet één scherpe breuklijn, maar er zijn brokken die met verschillende snelheid verzakken. Kenners zien de breuklijnen in het landschap als plotselinge niveauverschillen van enkele meters. Toen er in Zuid-Limburg nog steenkool werd gewonnen, bleken de steenkoollagen, als gevolg van de Feldbissbreuk die door het mijngebied loopt, vaak plotseling meters hoger of lager te liggen.

    • Wim Köhler