Brieven

Brieven 26/5/2018

Voltooid leven (2)

Geen levenskunst

‘Verpak zelfmoord niet als levenskunst’. Met deze suggestieve titel (23/5) beschrijft humanist en zorg- ethica Brecht Molenaar haar reactie van verbijstering op het artikel over de zelfgekozen dood van het echtpaar Athol/Beverley. Molenaar framet de situatie door Athol en Beverley consequent als slechte ouders aan te wijzen. Het gaat in wezen niet om goede of slechte ouders: het gaat om de vrije mogelijkheid van zelfdoding. Daar heeft dit echtpaar naar gezocht. Ze vinden ook in Nederland geen goede mogelijkheid. Er zijn, denk ik, meerdere varianten denkbaar van voltooid leven. In dit geval was het de dreiging van een rolstoelbestaan. Daar hebben ze niet voor gekozen. Dit is geen impulsieve daad geweest. Ze hebben drie jaar genomen om dit goed op zich te laten inwerken, op vershillende manieren afscheid te nemen en ook nog samen een afscheidsviering van het leven te maken. Molenaar stelt dat NRC aan andere ‘zelfbeschikkers’ nog even quasi-terloops de weg wijst om aan de gewenste middelen te komen. NRC gaat daar zelfs mee door in het artikel van de ‘Zeven vragen’, zegt ze. In de huidige cultuur in ons land omtrent zelfdoding met de verhardende lijn van het ministerie van Justitie en Veiligheid prijs ik de NRC met het geven van deze bescheiden tegenwind.

Voltooid leven (3)

Waardig sterven

We willen waardig sterven. Zelf het moment en de manier waarop kiezen. Maar wat is er eigenlijk onwaardig aan ziek zijn? Aan behoeftig zijn? Aan hulp nodig hebben? Aan de weg kwijt zijn? Zijn alleen mensen die zichzelf kunnen redden het waard om te leven? Wat is dit voor twijfelachtige moraal?

Mei ‘68

Over Hans Plomp

Hoe treurig het gesteld is met het culturele geheugen in Nederland blijkt wel uit het artikel ‘De eerste nederwiet was boerenkool’ (22/5). Sprekend opgevoerd wordt Hans Plomp, ‘voormalig provo’ zoals er staat. Of Plomp zo’n prominente rol gespeeld heeft binnen provo, vraag ik me af, maar er had natuurlijk moeten staan dat Plomp auteur is van de magistrale roman De ondertrouw. Een somber herenboek (1968) en – het kan bijna niet, maar toch – de nog subliemer bundel De Chinese kruiwagen en andere schrijnende verhalen (1969). De #MeToo-test zouden beide boeken niet passeren, maar wat geeft het, in die boeken zie je 1968 in de praktijk. En waarom wordt, juist in het kader van dit artikel, alleen Uit je bol genoemd, dat hij samen schreef met Gerben Hellinga (ook kennelijk obsoleet geworden, want niet eens het noemen waard), en niet het vrolijke en opvoedkundig-verantwoorde Brigadier Snuf rookt stuff (1972)?

Antisemitisme

Bestaansrecht

In zijn opiniebijdrage ‘Antisemitisme is geen rechtse ziekte meer’ (17/5) doet Ian Buruma het onderscheid tussen gerechtvaardigde kritiek op het zionisme als systeem van institutionele discriminatie en feitelijke apartheid zoals die in Israël en de bezette Palestijnse gebieden wordt toegepast, en antisemitisme vervagen. Hij verwijt Britse Labour-politici als Corbyn en Livingstone het bestaansrecht van Israël te ontkennen. Staten hebben echter geen natuurlijk bestaansrecht zoals mensen dat hebben. Als voormalige staten als de Sovjet-Unie, de DDR of Joegoslavië verdwenen zijn, is hun bestaansrecht dan geschonden? In overeenstemming met zijn zionistische staatsideologie baseert Israël zijn ‘bestaansrecht’ op het veiligstellen van de overheersing van de ene (Joodse) bevolkingsgroep door de rechten van de andere (Palestijnse) bevolkingsgroep, zoals dat op politieke en economische zelfbeschikking, gelijke behandeling en terugkeer van de Palestijnse vluchtelingen naar hun vroegere woongebieden, systematisch te ontzeggen. Een dergelijke racistische politiek kan nooit een antwoord op antisemitisme zijn, integendeel. Dat antwoord is juist gelegen in de strijd voor gelijkberechtiging van iedereen, ongeacht afkomst of religie, óók in Israël en Palestina. Een strijd waar gelukkig ook vele Joden bij betrokken zijn.


Algemeen bestuurslid docP

Broeikaseffect

Wen er maar aan

Goed dat de Club van Rome er weer eens bijgehaald wordt in het hoofdredactioneel commentaar (Het klimaat is ook ieders eigen verantwoordelijkheid, 23/5). In het rapport Grenzen aan de Groei stelde die in 1972 dat er tussen 2030 en 2070 een gedwongen eind zou komen aan de op eeuwige groei gebaseerde economie. Zover zijn we nog niet. Maar de insteek ging niet over klimaatverandering maar het opraken van grondstoffen. Er werd al gauw lacherig over gedaan want er werden steeds nieuwe olievelden ontdekt en nieuwe energiebronnen. 2030 komt nu steeds dichter bij en nu willen we de fossiele brandstoffen versneld afbouwen en overgaan op zon en wind. Het lijkt me goed dat we vast wennen aan minder energie, want wind en zon zullen nooit de fossiele brandstoffen geheel kunnen vervangen. De enige redding voor het groeimodel is volgens mij massale inzet van kernenergie.

Verdelgingsmiddelen

Bezorgde premier

Een paar dagen geleden hoorde ik over een ingelaste uitzending waarin onze premier het volk wilde toespreken. Ik schrok van deze ongebruikelijke aankondiging. Wat zou hij ons in hemelsnaam te vertellen hebben? Wat was er gebeurd wat blijkbaar langs mij heen was gegaan? Kijkend naar de uitzending werd de rede snel duidelijk. Hij sprak ons toe om ons attent te maken op de ramp die zich aan het voltrekken is in ons land. Hij vroeg of het ons ook was opgevallen dat er nauwelijks nog insecten op de voorruit van onze auto’s te vinden zijn en er in onze weilanden steeds minder bloemen en bijen voorkomen. De kievit en de grutto had hij al een paar jaar niet meer gehoord, zei hij met een toenemende verontrusting in zijn stem. Ik merkte dat ik ook onrustig werd van de zorgen die de premier met ons wilde delen. Het ging tenslotte over de toekomst van onze kinderen, benadrukte hij nog. En er was haast geboden wilden wij tenminste nog het tij kunnen keren. Toen schrok ik wakker. Gelukkig, het was maar een droom.

Gelegenheidsmunt

Beetje flauw

Trump leunt voorover en Kim deinst terug (Amerikaanse blik op onderkinnen van Kim, 24/5)? Misschien wel, maar een beetje flauw om die observatie kracht bij te zetten met een licht rechtsom gedraaide munt.

    • Ramon E. du Pré
    • Paul Bataille
    • Egbert Harmsen
    • Sjoerd van Faassen
    • Peter Kuijpers
    • Hans Ancher
    • Henny Noorlag
    • Wim van Lent