Bijzonder handwerk achter de latex

Architectuur Stadsherstel Historisch Rotterdam heeft een herenhuis dat is ontworpen door architect Piet Buskens in al zijn glorie hersteld.

De restauratie van Schiekade 77. De oorspronkelijke stucplafonds waren hier en daar beschadigd, maar zijn gerepareerd. Foto Stadsherstel Historisch Rotterdam

Zes gebouwen zette architect Piet Buskens neer in zijn geboortestad Rotterdam en ze staan er nog allemaal – vier ervan als rijksmonument, de andere met de status van gemeentelijk monument. Een van de rijksmonumenten is het pand waarmee in 1896 Buskens’ carrière begon, het herenhuis aan de Schiekade 77. Nadat het jarenlang dienst deed als verzekeringskantoor en daarna enkele jaren leegstond, is het in een jaar tijd door Stadsherstel Historisch Rotterdam in al zijn glorie teruggebracht. Het wordt over een paar weken opgeleverd, helemaal als nieuw – of liever gezegd: helemaal als oud.

Bij Niels van der Vlist, directeur van Stadsherstel, een van de twee door het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap erkende professionele organisaties voor monumentenbehoud in Zuid-Holland, hoor je de vertedering in zijn stem als hij het over deze „jonge Buskens” heeft. „Hij was pas 24 toen hij dit pand als woonhuis bouwde”, zegt Van der Vlist. Het heeft een opvallende entree met een trap onder een boog en een torentje op het dak – elementen die terugkeren in het pand aan Heemraadssingel 169, dat Buskens in 1917 ontwierp.

Het gebouw aan de Schiekade wordt niet opnieuw een woonhuis. De bel-etage krijgt een kantoorfunctie, op de eerste verdieping komt een psychologiepraktijk en helemaal bovenin vestigt zich Chillhop Music, een producent van moderne grooves.

Stadsherstel kocht het rijksmonument in 2016 voor iets meer dan zes ton en rolde meteen de mouwen op voor ontwerp, vergunningen en uitvoering. Als kantoor was het gebouw ooit door middel van doorbraken samengevoegd met het buurpand op nummer 75. Beide panden werden weer gesplitst. „We constateerden achterstallig onderhoud aan de gevel”, zegt Van der Vlist. „Ook moesten we de hele keldervloer vervangen vanwege verroeste stalen leggers. Daar bovenop lagen mooie tegels die we er stuk voor stuk hebben afgehaald en na het herstellen van de fundering en de ondervloer teruggeplaatst.”

Stadsarchief

Oorspronkelijke tekeningen, die zijn teruggevonden in het stadsarchief, waren een belangrijke steun bij de restauratie. Van der Vlist: „Er zijn nog plattegronden en tekeningen van de voorgevel en een dwarsdoorsnede heeft ons geholpen om er interieurelementen uit af te leiden, zoals de en-suitekasten met schuifdeuren. In het hele pand waren de plafonds verlaagd, maar daarboven zaten nog de oorspronkelijke stucplafonds. Die waren hier en daar beschadigd, maar dat hebben we kunnen repareren.”

„Het verschil tussen Stadsherstel en een commerciële instelling is dat wij alles in de oorspronkelijke staat terugbrengen”, zegt Van der Vlist. „Dat vraagt veel specialistische en ambachtelijke vaardigheid. Je kunt zo’n plafond ook veiligstellen boven een verlaagd stucplafond, en het met foto’s uitvoerig documenteren. Goedkoper, maar dat is natuurlijk onze eer te na.”

Hetzelfde geldt voor het gemarmerde hout dat in het kader van de ‘kantorisering’ overal was weggewerkt onder dikke lagen latex. „Overal waar we iets weghaalden, vonden we bijzonder handwerk”, zegt Niels van der Vlist. „Marmeren, het beschilderen van een oppervlak in een marmerpatroon, is niet iets wat nog veel mensen kunnen, het is specialistisch werk. Het is een klein wereldje. Zijn er in de toekomst nog wel jonge mensen voor dit soort werk?”

Stadsherstel investeert ruim zes ton in de restauratie en verbouwing. Projecten van Stadsherstel leunen zwaar op particulier initiatief, bijdragen van fondsen en laagrentende leningen van het Nationaal Restauratie Fonds. Het Heinekengebouw in Crooswijk, Hotel Pincoffs aan de Stieltjesstraat, de molens aan de Kralingse Plas en het oude raadhuis van Hillegersberg noemt Van der Vlist als geslaagde voorbeelden van stadsherstel.

Daar hoort nummer 77 aan de nogal verrommelde Schiekade voortaan ook bij, maar Stadsherstel kijkt al verder. Op het verlanglijstje staan De Dubbelde Palmboom, het Zakkendragershuisje en Landhuis De Oliphant.

    • Frank van Dijl