Zo betaal je de minste belasting over een erfenis

Waarom moet je erfbelasting betalen na het overlijden van je eerste ouder? Op dat moment erf je toch nog niets, omdat alles naar de langstlevende ouder gaat?

Illustratie Viola Lindner

Dat lijkt inderdaad onbillijk, maar uiteindelijk ben je goedkoper uit. Stel, een man overlijdt. Zijn vrouw en twee kinderen erven. Vaders nalatenschap gaat voor gelijke delen naar de vrouw en de kinderen. De vrouw houdt echter de beschikking over de nalatenschap van haar overleden man. De kinderen erven dus wel op papier, maar krijgen in de praktijk nog niets. Zij hebben alleen een vordering op het ‘vaderlijk erfdeel’.

Nu moet je als kind ook over een vordering erfbelasting betalen: als de vordering minder bedraagt dan afgerond 123.000 euro, dan geldt een tarief van 10 procent, daarboven is het 20 procent. Er geldt een vrijstelling van circa 20.000 euro.

Dennis Heijmink, fiscalist bij belastingadviesbureau Duijd fiscalisten, rekent voor. Stel, vader had 6 ton samen met moeder. Vader overlijdt, moeder houdt haar eigen 3 ton en vaders 3 ton wordt verdeeld over moeder en de twee kinderen. Ieder dus een ton. Na aftrek van de vrijstelling betaalt ieder kind 8.000 euro belasting (10 procent over die ton min 20.000 euro vrijstelling).

Over het geld van de kinderen, dat moeder blijft gebruiken, moet ze elk jaar 6 procent samengestelde rente betalen. Dat mag ze rentedragend schuldig blijven. Als moeder tien jaar later overlijdt, is de renteschuld opgelopen tot bijna 80.000 euro per kind. Bij overlijden heeft moeder 6 ton vermogen en moeten eerst haar schulden bij de kinderen worden afgelost: 2 ton (een ton per kind) plus 80.000 euro rente per kind. Totaal: 360.000 euro, die mag worden afgetrokken van de erfenis van 6 ton. Blijft dus over 240.000 euro, oftewel 120.000 euro per kind. Ze erven 20.000 euro belastingvrij en betalen over het restant (100.000 euro) 10 procent belasting. Heijmink: „Dat is 10.000 euro per kind. Ieder kind heeft dan over de totale erfenis 18.000 euro betaald.”

Uitstel kost meer

Het is mogelijk de belasting na het overlijden van de eerste ouder te ontwijken. Vader kan zijn kinderen bijvoorbeeld om die reden onterven: zijn 3 ton gaat dan naar zijn vrouw. Die hoeft daarover geen belasting te betalen, want haar vrijstelling bedraagt 6 ton. Ook de onterfde kinderen hoeven geen belasting te betalen. Als moeder overlijdt, bedraagt haar vermogen 6 ton en erft elk kind 3 ton. Ze betalen dan belasting over 280.000 euro (3 ton min 20.000 euro vrijstelling): de eerste 123.000 euro wordt belast tegen 10 procent, de rest tegen 20 procent. De Belastingdienst wil dus graag 43.700 euro per kind zien. Heijmink: „Dat is dus veel meer dan de 18.000 euro als de kinderen wel meteen belasting betalen na het overlijden van de eerste ouder!”

Kinderen met weinig vermogen hoeven niet bang te zijn voor de belastingaanslag na het overlijden van de eerste ouder: de langstlevende ouder moet de belastingschuld van de kinderen betalen, volgens de wet. „Immers, die krijgen nog geen geld om die aanslag te voldoen”, legt notaris Edzo Huisman van Huisman Hoogendoorn & Wieringa notarissen uit.

Lees nog een Geldzaken over erfenissen: Wat als je ouders geld willen nalaten aan de kleinkinderen?

Pech gehad

Wat als de langstlevende geen geld daarvoor heeft? „Dan kun je uitstel vragen bij de Belastingdienst of geld lenen”, zegt Huisman. „Of de ouders onterven hun kinderen, waardoor de langstlevende alles erft en geen belasting hoeft te betalen voor de kinderen. In het testament moet dan staan dat de erfenis na het overlijden van de laatste ouder toch weer bij de kinderen terechtkomt. Alleen betalen de kinderen op dat moment dus meer belasting. Maar vaak wordt op dat moment het ouderlijk huis verkocht en is de belastingaanslag geen probleem meer.”

En als het geld op is als de langstlevende ouder overlijdt? Huisman: „Dan hebben de kinderen pech gehad.”

    • Friederike de Raat