Recensie

Claudia de Breij levert in ‘#Nu’ messcherp, warm politiek cabaret

In haar voorstelling #Nu toont Claudia de Breij zich een van de scherpste politieke cabaretiers van onze tijd. Relativerende grappen worden afgewisseld met krachtige politieke oneliners.

Foto: Hans Peter van Velthoven

‘Ik blijf binnen’, zingt Claudia de Breij in haar openingslied, begeleid door een sterk muzikaal combo. Nu een Poetin, een Trump of een Kim Jung-Un met één druk op de knop een kernoorlog kan starten, trekt Claudia de Breij zich liever terug in de schuilkelder van haar huis. In haar negende voorstelling #Nu symboliseert het mooie toneelbeeld – groot raam, kamerplant en een paar kledingrekken met jassen – de veilige binnenwereld.

Maar wie dacht dat Claudia de Breij zich daadwerkelijk terugtrekt uit de wereld, heeft het mis. Ze verschuilt zich hooguit om sterker naar buiten te komen. De Breij toont zich met deze voorstelling een van de scherpste politieke cabaretiers van onze tijd, die relativerende grappen afwisselt met krachtige politieke oneliners, waarmee ze zich verzet tegen oprukkend racisme, seksisme en neoliberalisme. Over Trump bijvoorbeeld: ‘In een wereld waarin we alles aan de markt overlaten, wordt de grootste marktkoopman koning.’

Gandhi

De centrale vraag van de voorstelling, en een terugkerende vraag in haar oeuvre, is hoe je je als mens kunt verzetten tegen de macht. Ze neemt daarbij het inspirerende verhaal van Mahatma Gandhi als uitgangspunt, die op een treinreis in Zuid-Afrika door een conducteur gemaand werd om op te staan uit de eerste klas, want daar horen zwarten niet thuis. Gandi bleef zitten, waarop De Breij zegt: ‘Je kunt dus blijkbaar ook in verzet komen door te blijven zitten.’ Een prachtige oneliner, die niet alleen de opmaat vormt voor een hartstochtelijk pleidooi voor geweldloos verzet, maar ook aanleiding geeft om haar eigen actiebereidheid kritisch onder de loep te nemen.

Verbinding

Claudia de Breij is de cabaretier van de verbinding, die graag genuanceerde uitspraken doet en mensen bij elkaar brengt. Dat kan al gauw een wat kleffe bedoening worden, maar in deze voorstelling gaat de nuance niet ten koste van de scherpte.

Zo verwondert ze zich over de opwinding rondom genderneutrale kleding bij de HEMA. Zoals wel vaker leiden een paar relativerende grapjes (‘Ik vond de HEMA altijd al vrij genderneutraal. Heb je wel eens geprobeerd je vriendin te verleiden in een HEMA-onderbroek?’) haar naar een scherpe conclusie. In dit geval herinnert ze het publiek er fijntjes aan dat genderneutraal gaat over het vergroten van keuzemogelijkheden en dat je niet per se genderneutraal naar buiten hoeft als je kleren koopt bij de HEMA.

Ode aan Herman van Veen

In #Nu staat de fanfare uit haar jeugd symbool voor de harmonie en de verbinding die we in de huidige tijd zo hard nodig hebben. Hiermee biedt De Breij een kritisch alternatief voor de valse nostalgie naar ‘onze joods-christelijke wortels’ van een Sybrand Buma. Haar verhaal over de fanfare leidt tot een indrukwekkende finale, waarmee ze en passant een ode brengt aan leermeester Herman van Veen, die haar in 2015 de Louis Davidsring uitreikte. Het zou niet leuk zijn om dit verrassende einde al weg te geven, dus laat het volstaan om te zeggen dat ook Van Veen zijn publiek wel eens op onverwachte wijze wist te mobiliseren.

    • Dick Zijp