Zembla-journalist niet vervolgd na uitzetting UMC Utrecht

Woensdag maakte het UMC Utrecht bekend dat Van der Ham welkom blijft in het ziekenhuis. Een toegangsverbod is opgeschort.

Het UMC Utrecht trok woensdag het toegangsverbod tegen Van der Ham in. Foto Lex van Lieshout/ANP

Zembla-journalist Ton van der Ham wordt niet vervolgd voor lokaalvredebreuk bij het UMC Utrecht. Dat heeft het Openbaar Ministerie (OM) donderdag bekendgemaakt. Van der Ham werd vorige maand opgepakt bij het Utrechtse ziekenhuis, nadat hij tegen ziekenhuisregels in filmde in het pand. Daarop deed het ziekenhuis aangifte.

Volgens het OM heeft Van der Ham zich wel schuldig gemaakt aan lokaalvredebreuk, omdat hij weigerde het ziekenhuis te verlaten toen hem dit werd verzocht. Toch is zijn zaak geseponeerd, omdat Van der Ham in de rol van journalist in het ziekenhuis aanwezig was. Volgens de officier van justitie is hij “in zijn recht op informatiegaring beperkt” omdat hem de toegang tot een lezing en vervolgens het volledige ziekenhuis werd ontzegd.

Wat gebeurde er precies bij de lezing in het UMC Utrecht? Lees hier een stuk van NRC waarin beide partijen hun verhaal doen.

Ruzie over toegang tot lezing

Van der Ham wilde in april een veelbesproken lezing bijwonen in het Utrechtse ziekenhuis. Het UMC had de Zembla-journalist geen toestemming verleend om hier te filmen, toch kwam Van der Ham met een camera aan. Hierna werd hem de toegang tot de lezing ontzegd. Op beelden van Zembla is te zien dat een woordvoerder zegt dat Van der Ham niet welkom is omdat hij “niet te vertrouwen” is.

Dezelfde woordvoerder zei achteraf dat Van der Ham werd geweigerd bij de lezing vanwege zijn “agressieve houding”. Van der Ham bleef gedurende de lezing in het pand. Volgens het ziekenhuis maakte de journalist in deze periode filmopnames in de gangen. Dit is tegen de huisregels en de journalist werd verzocht het ziekenhuis te verlaten. Toen Van der Ham dit weigerde, werd de politie ingeschakeld.

Lezing over openheid

Van der Ham werd op gewelddadige wijze afgevoerd naar het politiebureau. Volgens het OM was dit geweld “gepast”, omdat “een minder ingrijpende manier om te zorgen dat hij mee zou lopen niet mogelijk was”.

De lezing ging paradoxaal genoeg over openheid in het ziekenhuis. De Ierse Adrienne Cullen, die door een fout van het ziekenhuis niet meer genezen kan worden, deed hier haar verhaal over de zwijgcultuur in het UMC. Zembla onthulde deze medische misser in 2015 en Cullen zou zelf hebben gewild dat Van der Ham aanwezig was tijdens haar lezing.

Twee jaar lang bleef Cullen onwetend over haar kanker, terwijl een alarmerende labuitslag al die tijd in haar dossier stond. ‘Ik sterf aan medische nalatigheid.’

Persvrijheid beteugelen

Vorige week kreeg de rel een staartje, toen het UMC Utrecht bekendmaakte dat Van der Ham een jaar niet welkom is in het ziekenhuis. Omroep BNNVARA, waar Zembla wordt uitgezonden, dreigde vervolgens juridische stappen te ondernemen. Woensdag trok het UMC het toegangsverbod in, omdat “ongewenst de indruk was ontstaan dat het UMC Utrecht de persvrijheid wil beteugelen”. Van der Ham noemt het intrekken van het verbod “reputatiemanagement”.

Volgens het OM heeft de beslissing van het UMC om Van der Ham weer welkom te heten, niets te maken met de keuze om de journalist niet te vervolgen. Ook zou het ziekenhuis woensdag nog niet hebben geweten dat Van der Ham niet vervolgd wordt.

    • Floor Bouma