Noord-Korea blijft bereid te praten

Topontmoeting

De Amerikaanse president Trump zei donderdag de geplande top op 12 juni met zijn Noord-Koreaanse collega Kim Jong-un af. De reactie van Noord-Korea is opvallend mild.

De Amerikaanse president Donald Trump spreekt in het Witte Huis. Foto Kevin Lamarque / Reuters

Noord-Korea heeft opvallend mild gereageerd op de Amerikaanse opzegging van de geplande top tussen Noord-Korea en de VS. Die top zou op 12 juni in Singapore worden gehouden. Noord-Korea zegt dat het land nog steeds bereid is om „op welk moment en op welke manier dan ook” tot een oplossing te komen.

De Noord-Koreaanse toponderhandelaar Kim Kye-gwan noemt besluit van Trump „uiterst betreurenswaardig” en „niet in overeenstemming met de wil van diegenen die hopen op vrede en stabiliteit op het Koreaanse schiereiland en in de wereld”. Dat meldde het Noord-Koreaanse staatspersbureau KCNA vannacht.

Vergelijking met Libië

In een persoonlijke brief aan Kim noemde Trump als reden voor de opzegging „de overweldigende woede en openlijke vijandigheid” die Noord-Korea zou hebben tentoongespreid.

In een recente verklaring maakte Noord-Korea de Amerikaanse vicepresident Mike Pence uit voor een „politiek stuk onbenul”. Noord-Korea reageerde daarmee op een vergelijking die Pence trok tussen Libië en Noord-Korea. De referentie aan Libië ligt in Pyongyang zeer gevoelig, omdat Pence daarmee in Noord-Koreaanse ogen de indruk wekt dat de VS uit zijn op afzetting van Kim, net zoals de Libische leider Gaddafi het veld moest ruimen nadat die zijn nucleaire programma had ontmanteld.

Onlogisch en onverwacht

De afzegging van Trump op een onverwacht en onlogisch moment. Deze dinsdag leek Trump zijn eis te verzachten dat Noord-Korea al zijn nucleaire faciliteiten in één klap zou opgeven en ontmantelen. „Het zou zeker beter zijn als het allemaal in een keer gebeurde”, zei hij daarover. Maar, voegde hij eraan toe: „Moet dat ook per se? Ik denk niet dat ik me daar helemaal op wil vastpinnen.”

Stapsgewijze denuclearisering is een belangrijke wens van Noord-Korea, daarin waarschijnlijk gesteund door Zuid-Korea en China. Dat Trump op dat gebied bereid bleek tot concessies leek een belangrijk knelpunt weg te nemen op weg naar de top.

Ook Noord-Korea deed donderdag een belangrijke stap. Het land blies als teken van goede wil drie tunnels op bij de nucleaire testlocatie Punggye-ri. Daarbij mochten geen buitenlandse nucleaire experts aanwezig zijn, maar wel een selecte groep internationale journalisten.

Fundamentele verschillen

De ontmoeting stond al langer onder druk. Het werd steeds duidelijker dat Noord-Korea en de VS zeer verschillend denken over de agenda. Ze verschillen bijvoorbeeld van mening over zoiets fundamenteels als wat er nu precies verstaan moest worden onder ‘volledige denuclearisering’ van het Koreaanse schiereiland. Moet alleen Noord-Korea zijn kernwapens opgeven, of moeten de VS ook hun troepen uit Zuid-Korea terugtrekken?

Toch blijft het onduidelijk wat voor Trump nu precies de doorslaggevende reden is geweest om juist nu de stekker uit de top te trekken. Volgens sommige berichten zou het komen doordat Noord-Korea niet goed bereikbaar was voor Amerikaanse onderhandelaars die de top moesten voorbereiden. Zij kregen geen antwoord op hun vragen, en de voorbereidingen in Seoul zouden daardoor niet erg vlotten. Amerika zou daaruit hebben afgeleid dat Noord-Korea de top niet echt wilde.

Waardering voor Kim

De toon waarin Trump de top nu heeft opgezegd, lijkt overigens ruimte te laten voor nieuwe initiatieven. In zijn brief bedreigt Trump Kim wel, maar hij spreekt ook zijn waardering voor hem uit. Hij schrijft: „U spreekt over uw nucleaire capaciteiten, maar onze zijn zo aanzienlijk en krachtig dat ik tot God bid dat ze nooit gebruikt zullen hoeven worden.”

Even later spreekt hij juist zijn dank uit voor de vrijlating van de drie Amerikaanse gevangenen eerder deze maand. Hij stelt dat hij het gevoel had dat er een „schitterende dialoog” aan het opbloeien was tussen Kim en hem. Hij houdt de mogelijkheid van een ontmoeting in de toekomst nadrukkelijk open. „Ik kijk er erg naar uit u op een dag te ontmoeten”, schrijft hij. Het niet doorgaan van de top in Singapore noemt hij tenslotte „werkelijk een treurig moment in de geschiedenis”.

Update en correctie (25 mei 2017): De reactie van Noord-Korea is in het artikel verwerkt. Daarnaast had Libië een nucleair programma, maar geen kernwapens zoals in een eerdere versie van dit artikel stond. Dat is aangepast. De namen van diplomaat Kim Kye-gwan en de Libische leider Gaddafi zijn gewijzigd in de bij NRC gebruikelijke spelling.
    • Garrie van Pinxteren