opinie

    • Tom-Jan Meeus

Pijnlijk misverstand: identiteitsjournalistiek

In het Brabantse dorp van mijn jeugd noemden ze mijn vader d’n hengstenboer. Hij toerde met een trekkertje en aanhanger door het platteland, vooral langs boeren, en liet zijn hengsten tegen betaling merries bevruchten. De rest van het jaar verbouwde hij wat graan en hield hij enkele koeien – en soms een varken. Hij had geen opleiding, hij had amper geld. Er waren twaalf kinderen.

Deze week meldde de krant dat de hoofdredacties van voorname nieuwsorganisaties meer ‘journalisten van kleur’ willen aantrekken. Een verstandige man als Harm Taselaar, hoofdredacteur van RTL Nieuws, noemde dit „journalistiek noodzakelijk”. We zijn „geen blanke samenleving meer”, redeneert hij, dus met alleen „blanke, westerse ogen” kan zijn redactie niet goed meer zien wat er gaande is.

Zo bekeken was ik, oud-mavo-leerling, mijn hele verslaggeversleven verkeerd ingezet. Ze hadden me het zuiden moeten laten verslaan: het dorpsleven, de armoede, de laagopgeleiden, de grote gezinnen.

In plaats daarvan stuurden ze me op Kamerleden en machthebbers af. De domheid! Want als ik de moderne inzichten even volg had ik – met mijn ‘armoedige, zuidelijke ogen’ – de volledig verkeerde achtergrond om te doorzien wat die Kamerleden en machthebbers werkelijk bezielt.

Dus: ik geloof graag dat die hoofdredacteuren het goed bedoelen, en als op hun redacties mensen van alle achtergronden werken is dat natuurlijk prima.

Maar het is een pijnlijk misverstand dat mensen beter over een bepaalde groep kunnen rapporteren als ze er deel van zijn (geweest).

Dan kun je Groningers pas echt begrijpen als je Groninger bent. Chinezen als je Chinees bent. Maar een verslaggever hoort niet zijn eigen wereld als maatstaf te nemen, een verslaggever moet zijn wereld vergroten. Een verslaggever is belangstellend voor wat hij nog niet weet, hopelijk niet voor wat hij allang weet.

Het ernstige van dit verschijnsel is dat het zich niet beperkt tot journalistiek. We zien het in bedrijven, overheden, op universiteiten: de meritocratie, selectie op basis van verdienste, verliest het overal van diversiteit, selectie op basis van identiteit. We zien het ook in de politiek: de opkomst van de identiteitspolitiek accentueert dat kiezers vaker de eigen kring, het eigenbelang, als uitgangspunt nemen; niet de samenhang van de maatschappij, het algemeen belang.

Ik zou niet weten wat er goed aan is als daar identiteitsjournalistiek bijkomt. Het naoorlogse ideaal was dat mensen op hun talent werden beoordeeld, ongeacht hun afkomst. Dat blijft voor iedereen een uitstekend idee, denk ik, als zoon van de vader die ik had.

Tom-Jan Meeus (t.meeus@nrc.nl; @tomjanmeeus) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Jutta Chorus.
    • Tom-Jan Meeus