Meanderende Maas moet grenzen kennen

Nederland dreigt grondgebied aan België te verliezen door een weggespoelde grindrug.

Een rivier die vrij haar weg kan zoeken en waarvan de waterstand afhankelijk van weer en seizoen varieert. Dat is het ideaalplaatje van het Limburgse Grensmaasproject, opgestart na de overstromingen van 1993 en 1995.

Maar dat meanderen kan niet overal. De Grensmaas heet niet voor niets Grensmaas. Bij Meers (gemeente Stein) zocht de Maas afgelopen winter haar weg dwars door een grindrug tussen het zomerbed en een aanpalende plas. Zou die nieuwe binnenbocht de permanente geul worden, dan kan dat staatkundige consequenties hebben. Een stukje Nederlands grondgebied zou dan Belgisch worden, omdat in het scheidingsverdrag uit de negentiende eeuw is afgesproken dat de grens op het diepste stuk van de rivier loopt.

„Het is niet de enige reden waarom we de gaten nu op kosten van Rijkswaterstaat dichten”, zegt François Verhoeven, projectleider van het consortium Grensmaas. „De nieuwe loop zou ook leiden tot verdroging aan de Belgische kant. En er is grind weggespoeld bij een hoofdgasleiding die langs de plas loopt.”

De deze week begonnen werkzaamheden bij Meers liggen momenteel stil, omdat de beflijster in het gebied is gesignaleerd. Die broedt normaal in Schotland, Wales en Scandinavië en in berggebieden in Midden- en Zuid-Europa. „Hier komt-ie normaal gesproken alleen op trek langs”, zegt Rob van Schijndel, gebiedsmanager bij terreinbeheerder Natuurmonumenten. „Maar de Grensmaas is met zijn rotsachtigheid on-Nederlands. Dus het zou kunnen dat de beflijster er nu broedt.”

In dat geval moet even gewacht worden met het werk aan de grindrug. In alle andere gevallen stemt Natuurmonumenten in met de uitvoering. „Vanwege de veiligheid”, tekent van Schijndel er bij aan. „want zo’n verhaal over het verschuiven van de landsgrens vind ik in een tijd van satellieten en GPS bijna middeleeuws”.

    • Paul van der Steen