Gebouwd om te kunnen beven

bespreekt ontwerpen die op elkaar lijken. Vandaag: aardbevingsarchitectuur.

De ‘eerste aardbevingsbestendige supermarkt van Nederland’ in Loppersum, Foto +Peil

‘De eerste aardbevingsbestendige supermarkt van Nederland’ werd het kleine winkelcentrum in Loppersum genoemd toen de eerste paal in 2015 de grond inging. Toen de supermarkt, slijterij en brasserie in het middelpunt van het Groningse aardbevingsgebied twee jaar later was voltooid, bleek de lange achterkant van de nieuwbouw een geheel houten gevel te hebben gekregen. Maar aan de kant van het Marktplein, recht tegenover de oude Petrus- en Pauluskerk, waren alle gevels bekleed met rode, Groningse bakstenen. Het deel waarin een kantoor en een kantine zijn ondergebracht, had zelfs een dak van bakstenen gekregen. Dit moest het ‘iconische karakter’ beklemtonen van de eerste aardbevingsbestendige supermarkt met toebehoren, zo lieten de ontwerpers van +Peil Bureau voor Architectuur en Stedenbouw op hun site weten.

‘verzakt’ huis in Spijkenisse. Foto +Peil

De bakstenen ‘icoon’ in Loppersum is een verre echo van een architectuurmode van een jaar of twintig geleden. Toen verschenen overal in Nederland gebouwen met gevels van één materiaal. Zo bouwde Frits van Dongen aan de Arena Boulevard in Amsterdam pal naast elkaar een grote bioscoop én een muziekhal met grijze, geheel metalen gevels. In de Vinexwijk Ypenburg zette MVRDV in 2001 zelfs een heel eiland vol met puntdakhuizen die van onder tot boven met hetzelfde materiaal waren bekleed: rode dakpannen, blauw of groen polyurethaan, of aluminium. Hoewel de monomateriële mode toen al lang voorbij was, bouwde MVRDV in 2012 een aantal geheel bakstenen twee-onder-eenkappers en appartementengebouwen met zadeldaken bij de, ook door het bureau ontworpen, Boekenberg, de spectaculaire bibliotheek van Spijkenisse met een gigantisch glazen boerderijdak. Niet alleen zijn de gevels én daken van de huizen in Spike City bekleed met bakstenen, maar ook kennen ze, met onder meer ramen en deuren zonder dikke lijsten, een soortgelijke strakke, minimalistische vormgeving als ‘de eerste aardbevingsbestendige supermarkt’. Het grootste verschil tussen de bakstenen gebouwen op de vaste Zuid-Hollandse veengronden en de bevende Groningse kleibodem is dat MVRDV, ongetwijfeld om het ‘iconische’ karakter te versterken, die in Spijkenisse schots en scheef heeft laten zetten – alsof ze door een aardbeving zijn verzakt.

    • Bernard Hulsman