Sisi laat activisten oppakken, Twitter helpt hen monddood maken

In Egypte wordt de ene na de andere activist voor burgerrechten opgepakt. Steun uit het Westen krijgen de activisten nauwelijks meer. ‘Het is duidelijk dat Sisi de strijd heeft gewonnen.’

Wael Abbas werd geblinddoekt in een politiewagen geduwd. Foto Roger Anis/AP

Wael Abbas, 43, had woensdagochtend nog net de tijd om op Facebook te gaan. „Ik word gearresteerd!”, schreef hij. Toen werd hij geblinddoekt in een politiewagen geduwd.

Donderdag werd duidelijk dat hij preventief is aangehouden voor 15 dagen in afwachting van verder onderzoek. Abbas wordt beschuldigd van ‘lidmaatschap van een terroristische groepering, het publiceren van nepnieuws en het gebruiken van een website om de ideeën van de groep in kwestie te verspreiden´.

Als het van Abbas had afgehangen, dan was hij op Twitter gegaan, waar hij 350.000 volgers heeft. Maar Twitter heeft eind vorig jaar het account van Egypte’s bekendste mensenrechtenactivist geblokkeerd. Op verzoek van het regime of zijn aanhangers, zo wordt vermoed. Twitter weigert elk commentaar.

Dat is ironisch, gezien het feit dat de opstand tegen president Mubarak in 2011 zo vaak werd omschreven als een ‘Twitter-revolutie’ of een ‘Facebook-revolutie’. Ook op Facebook zijn de laatste tijd veel critici van president Sisi geblokkeerd, meestal nadat zij massaal gerapporteerd werden door aanhangers van zijn regime.

De aanhouding van Abbas past in een nieuwe arrestatiegolf van vooral seculiere activisten.

De arrestatie van Wael Abbas doet stof opwaaien, zelfs in een Egypte waar dit soort arrestaties heel gewoon zijn geworden.

Een van de arrestanten is Shady Abu Zeid, een YouTube-komiek die bij wijze van grap in plaats van ballonnen condooms had uitgedeeld aan politieagenten op Politiedag, ook wel de dag waarop in 2011 de opstand tegen Mubarak begon. Een andere is Amal Fathy. Zij werd gearresteerd omwille van een boze Facebook-post aan het eind van een dag waarop zij tot tweemaal toe slachtoffer was geworden van seksuele intimidatie.

„Wat we zien, is dat al die zaken samengevoegd worden in een dossier”, zegt Sherif Azer van de Egyptische Commissie voor Rechten en Vrijheden (ECRF) aan de telefoon vanuit Kairo. Voorzitter van het ECRF is Mohamed Lotfi; de gearresteerde Amal Fathy is zijn echtgenote.

„De aanklacht is altijd vaag”, zegt Azer, „het bevorderen van terrorisme op het internet, het beschadigen van het imago van Egypte. Er zijn geen specifieke aanklachten.”

Het dossier werd geopend kort voor de verkiezingen van maart dit jaar die glansrijk werden gewonnen door president Sisi. De enige tegenkandidaat was een aanhanger van Sisi.

Lees ook: Egyptenaren hebben maar één keuze: president Sisi

„Sindsdien wordt naam na naam aan het dossier toegevoegd”, zegt Azer.

De arrestatie van Wael Abbas doet stof opwaaien, zelfs in een Egypte waar dit soort arrestaties heel gewoon zijn geworden. Abbas werd lange tijd als onaanraakbaar gezien omwille van zijn internationale reputatie.

„Wael is in het verleden meermaals opgepakt of geïntimideerd geweest”, zegt Azer, „maar nooit eerder op dit niveau. Er waren zelfs mensen die dachten dat hij wel als informant voor het regime moest werken. De werkelijkheid is dat je met dit regime nooit weet wanneer ze achter je aankomen of waarom.”

Abbas is altijd consistent geweest in zijn activisme. In 2013 was hij een van de weinigen die zich uitspraken tegen de coup waarmee de huidige president Sisi zijn voorganger Morsi van de Moslimbroederschap had afgezet.

„Het is geen revolutie als je op handen wordt gedragen door leger, politie, gerecht”, zei hij toen tegen deze krant. „Een transitie met het leger als vroedvrouw kan nooit uitmonden in een democratie. Het is een terugkeer naar Mubaraks tijdperk.”

Marietje Schaake, Europarlementariër namens D66, zei woensdag op Twitter: „Het hardhandig optreden tegen verdedigers van de vrijheid van meningsuiting en de mensenrechten lijkt toe te nemen. Ik verwacht van de Europese leiders een krachtig signaal.”

Sherif Azer zal zijn adem niet inhouden. Hij weet dat Sisi, niettegenstaande de vele mensenrechtenschendingen in zijn land, vorig jaar een warme ontvangst heeft gekregen in onder meer Washington, Londen en Parijs.

„De steun vanuit westerse landen voor ons werk is sinds een jaar of vier helemaal opgedroogd. Het is duidelijk dat Sisi die strijd heeft gewonnen”, zegt Azer. Zelf is hij sinds 2003 actief als mensenrechtenactivist. „Dit is waarschijnlijk de slechtste situatie die ik in al die tijd heb gezien.” Toch is hij vorig jaar naar Egypte teruggekeerd na enkele jaren promotie-onderzoek in het buitenland. „We blijven het proberen tot ze de laatste nagel in de doodskist slaan.”

Correctie (24-5-2018): Dit stuk is geactualiseerd met de informatie dat Wael Abbas gearresteerd is. Ook zijn de feiten erin geschreven waarvan de Egyptische autoriteiten hem beschuldigen. Eerst stond in het stuk nog dat het niet bekend was wat er met hem was gebeurd. Ook werd een dossiernummer fout vermeld. Dat is weggehaald.

    • Gert Van Langendonck