‘Door akkoord met FARC schoot cocaïneproductie omhoog’

Dat zei de Amsterdamse hoofdcommissaris Pieter-Jaap Aalbersberg vorige maand in NRC.

Politieagenten inspecteren een drugsvangst in Europa. Foto EPA

De aanleiding

De Amsterdamse politie maakt zich zorgen over het niet-aflatende zware geweld in de onderwereld. Volgens de politiechef van de hoofdstad Pieter-Jaap Aalbersberg komt dit door de groeiende handel in én de consumptie van cocaïne. In een interview met NRC zei de hoofdcommissaris op 13 april: „Sinds de regering van Colombia een akkoord heeft gesloten met guerrillabeweging FARC is de productie omhooggeschoten.”

Waar is het op gebaseerd?

Aalbersberg haalde zijn informatie volgens zijn woordvoerder onder meer uit een artikel uit The Washington Post van mei vorig jaar. ‘A side effect of peace in Colombia? A cocaine boom in the U.S.’ Ook de Britse krant The Guardian beschrijft in juli 2017 de trend van stijgende verbouw van cocaplanten.

En, klopt het?

De belangrijkste organisatie van de Verenigde Naties op het gebied van de drugsbestrijding is de United Nations Office on Drugs and Crime (UNODC). De organisatie heeft een kantoor in de Colombiaanse hoofdstad Bogota en brengt jaarlijks een rapport uit over de handel in verdovende middelen. Het laatste rapport dateert van 2017 en daaruit blijkt dat de verbouw van de cocaplant de laatste jaren is verdrievoudigd. Het aantal hectares waar de cocaplant in Colombia wordt geteeld bedroeg in 2013 48.000. In 2016 groeide op 148.000 hectare in Colombia de cocaplant. De productie van cocaïne bedroeg in 2016 646.000 kilo. In 2017 was de productie al gestegen tot 866.000 kilo. Ook de inbeslagnames nemen snel toe: van 253.000 kilo in 2015 naar 378.000 kilo in 2016.

De cijfers over 2017 worden in juli gepubliceerd maar Bo Mathiasen van UNODC wil desgevraagd nu al verklappen dat de teelt en productie opnieuw flink gestegen zijn. Mathiasen is sinds 2012 de baas van UNODC in Colombia. Hij zegt dat voor Colombiaanse cokehandelaren de Europese markt steeds interessanter wordt. „Het continent is weliswaar moeilijker te bereiken dan de Amerikaanse markt maar de prijs is er hoger. De consumptie van cocaïne in landen als Spanje en het Verenigd Koninkrijk is inmiddels relatief groter dan in de VS.”

Dat de cocahandel toeneemt komt volgens Mathiasen inderdaad door het vredesakkoord dat de Colombiaanse overheid en guerrillabeweging FARC tekenden in november 2016. Dat akkoord maakte een einde aan een 52 jaar oud gewapend conflict in het Zuid-Amerikaanse land. „In gebieden waar vroeger werd gevochten is het nu rustig en dus hebben drugshandelaren er vrij spel. Bovendien is boeren in de aanloop naar het vredesakkoord te verstaan gegeven dat ze subsidie gaan krijgen om alternatieve gewassen in plaats van coca te gaan verbouwen. Veel boeren zijn toen snel cocaplanten gaan verbouwen omdat ze in aanmerking wilden komen voor subsidie. En sommige boeren hebben snel extra veel coca verbouwd omdat ze dachten nog één keer hun slag te kunnen slaan.” Volgens Mathiasen zijn er ook dissidenten uit de FARC gestapt die zijn overgegaan op cocahandel.

De toegenomen productie heeft geen invloed op de prijs. Een gram cocaïne kost in Nieuw-Zeeland 211 euro, in Nederland 48 en in Colombia 5 euro, zo blijkt uit de Global Drug Survey 2018, een onafhankelijk Brits onderzoeksinstituut. De prijs van cocaïne is in Nederland ondanks het toegenomen aanbod al jaren onveranderd, zegt Daan van der Gouwe drugsonderzoeker van het Trimbosinstituut.

Conclusie

De constatering van hoofdcommissaris Aalbersberg dat de verbouw van coca planten in Colombia fors is toegenomen nu er vrede is in het land wordt gestaafd door de cijfers. We beoordelen de bewering van de Amsterdamse politiebaas als waar.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt
    • Marcel Haenen