Zuckerberg houdt zich op de vlakte in Europarlement

Hoorzitting Facebook

Mark Zuckerberg kwam zich voor enkele controverses verantwoorden in Brussel. Op veel vragen gaf hij echter geen duidelijk antwoord.

Mark Zuckerberg dinsdag voorafgaand aan de hoorzitting in het Europees Parlement. Foto Stephanie Lecocq/EPA

„Kunt u mij ervan overtuigen dat Facebook geen monopolie heeft?”

„Kunt u garanderen dat een schandaal als Cambridge Analytica niet nog een keer voorkomt?”

„Hoe wilt u in de herinnering blijven? Als de oprichter van een bedrijf dat de wereld verrijkte, zoals Steve Jobs of Bill Gates? Of als een mislukt genie dat een digitaal monster creëerde?”

De vragen van europarlementariërs aan Facebook-baas Mark Zuckerberg waren dinsdagavond stevig, soms op het vijandige af. Het enige probleem: ze bleven grotendeels onbeantwoord.

Zuckerberg kwam in het Europese Parlement in Brussel uitleggen hoe het kan dat de inmiddels opgedoekte pr-firma Cambridge Analytica gegevens van Facebook-gebruikers kon stelen en inzetten voor de beïnvloeding van verkiezingen. Ook wilden de parlementariërs tijdens de live op internet te volgen, anderhalf uur durende hoorzitting weten of Facebook zich aan de nieuwe Europese privacyregels gaat houden. Ze vroegen of toekomstige schandalen echt zijn te voorkomen en hoe Facebook politiek nepnieuws denkt te bestrijden.

Anders dan Zuckerbergs recente getuigenis voor Amerikaanse politici was het ditmaal geen thuiswedstrijd. De EU heeft het in het algemeen niet zo op Amerikaanse internetreuzen en tikte ze in de afgelopen jaren al geregeld op de vingers wegens hun te grote technologische dominantie of hun onwil om belasting te betalen – om die laatste reden kreeg Apple in 2016 zelfs een naheffing van maar liefst 13 miljard euro opgelegd.

Bovendien is de EU als het om databescherming gaat behoorlijk daadkrachtig: nota bene deze vrijdag wordt er een nieuwe richtlijn van kracht, die bedrijven dwingt om zorgvuldiger met klantgegevens om te gaan en die de consument meer controle moet geven over wat er wel en niet gebeurt met zijn data. Deze zogenoemde General Data Protection Regulation (GDPR) voorziet ook in boetes, tot maximaal 4 procent van de wereldwijde omzet van bedrijven die zich er niet aan houden.

In april, vlak na de rel met Cambridge Analytica, zei Zuckerberg nog dat de Europese privacyregels overal in de wereld zouden moeten gelden. Later bleek dat Facebook 1,5 miljard van zijn gebruikers uit Afrika, Azië, Australië en Latijns-Amerika, tot voor kort administratief ondergebracht in de EU, heeft overgeheveld naar de VS, waar de privacy-regels ruimer zijn.

Het echte weerwerk bleef dinsdag uit, mede omdat Zuckerberg bij parlementsvoorzitter Antonio Tajani had weten te bedingen dat de politici eerst al hun vragen zouden stellen, waarna hij die in een lange toespraak zou beantwoorden. Gevolg: Zuckerberg vatte steeds een aantal vragen samen, gevolgd door een globaal antwoord. Een verklaring voor de opmerkelijke gespreksopzet kan zijn dat het Europees Parlement wettelijk niemand kan dwingen om langs te komen. Dat gaf Zuckerberg onderhandelingsruimte over duur en opzet van de ondervraging.

Op de vraag of het schandaal met Cambridge Analytica het topje van de ijsberg is, zei de Facebook-baas dat er nog duizenden apps moeten worden onderzocht. „Het onderzoek gaat nog maanden duren.”

Zuckerbergs antwoord op vragen over het vermeende wegsluizen van winsten bleef beperkt tot: Facebook betaalt alle belasting die het wettelijk verschuldigd is en investeert veel in Europa.

Een van de zichtbaar geërgerde Europarlementariërs klaagde tijdens het rommelige einde van de ondervraging: „Ik heb zes simpele ja/nee-vragen gesteld en kreeg op geen enkele antwoord!”

Behalve de fractievoorzitters, die over het algemeen geen specialisten zijn, mocht dinsdag ook Jan Philipp Albrecht aanschuiven, de Duitse groene politicus die als ‘rapporteur’ aan de basis stond van de nieuwe privacyrichtlijn. Albrecht: „Kunt u beloven dat gebruikers alléén de gegevens moeten afstaan die nodig zijn voor gebruik van de dienst?” Dat is een vereiste van de nieuwe richtlijn. Als een bedrijf meer gebruikersgegevens wil verzamelen, dan moet het daar toestemming voor vragen. Albrecht moest het doen met een toezegging van Zuckerberg dat Facebook zich aan alle eisen van de GDPR houdt.

Ook begon de Duitse politicus over WhatsApp, de berichtendienst die in 2014 werd overgenomen door Facebook. Deze maand werd bekend dat WhatsApp data uit de berichtenapp, ondanks eerdere beloftes, toch gaat delen met moederbedrijf Facebook.

Albrecht vroeg Zuckerberg: „Kunt u beloven aan mij en ook aan Europese WhatsApp- en Facebookgebruikers dat er vanaf vrijdag geen data meer tussen de bedrijven gedeeld worden?” Tot tweemaal toe stelde Albrecht de vraag, vergeefs.

Nadat Zuckerberg besloot dat het tijd was om op te stappen – „We zijn al vijfien minuten over tijd” – deed hij nog de toezegging dat Facebook op onbeantwoorde vragen schriftelijk zal terugkomen.

    • Reinier Kist
    • Stéphane Alonso