Stedelijk wil externe ethische vraagbaak

Jan Willem Sieburgh,

De bedrijfsvoering van het Stedelijk moet structureel beter. Dat zegt interim-directeur Sieburgh in toelichting op jaarverslag.

Jan Willem Sieburgh: „Een transparante en integere werkwijze is van belang.” Foto Robin Utrecht

Het Stedelijk Museum is nooit eerder zo transparant geweest – over ethische dilemma’s en bestuurlijke problemen – als in het dinsdag gepubliceerde jaarverslag over 2017. Dat zegt interim-directeur Jan Willem Sieburgh, die sinds 1 november zowel artistiek directeur Beatrix Ruf is opgevolgd als de in september vertrokken zakelijk directeur Karin van Gilst.

Over de kwesties die tot het vertrek van Ruf hebben geleid, de schijn van belangenverstrengeling, haperend bestuur en gebrekkige communicatie, wordt opmerkelijk open gecommuniceerd. „Een transparante en integere werkwijze is van belang”, stelt zowel Sieburgh als interim-voorzitter van de raad van toezicht Madeleine de Cock Buning in het jaarverslag.

En dus wordt gemeld dat de berichtgeving over de ‘schenking’ van de collectie Borgmann, die tevens een aankoop bleek te zijn, tekort schoot. Het museum steekt evenmin onder stoelen of banken dat het naleven van de Governance Code Cultuur „complex” was. Dat er inmiddels interne workshops worden georganiseerd „om het ethische kompas van de medewerkers van het museum” nader te ontwikkelen. En dat er een beleidsnotitie is opgesteld om de bestuurscultuur te verbeteren.

Het museum meldt eveneens dat particuliere begunstigers na het vertrek van Ruf terughoudend zijn geworden. Ook wordt voor het eerst uitleg gegeven over bruiklenen aan het museum door leden van de raad van toezicht. De bedrijfsvoering bij het Stedelijk schoot tekort, zegt Sieburgh die bij diverse andere musea werkte, soms ook als crisismanager. „De werkdruk in het Stedelijk is soms hoog, maar dat komt ook omdat processen en verantwoordelijkheden niet duidelijk waren”, zegt hij in een gesprek. „Er is een structurele verbetering nodig.” Met een strakkere organisatie en betere discipline hoopt hij dat te realiseren.

Met bruikleengevers maakt Sieburgh nu afspraken om de schijn van belangenverstrengeling te voorkomen. Zo heeft hij de erven van de Duitse kunstenaar Günther Förg een contract laten tekenen. Zij moesten beloven de kunstwerken die zij aan het museum in bruikleen geven voor de zaterdag te openen tentoonstelling van Förg, niet direct na afloop van de expositie te zullen verkopen. Sieburgh verwacht zo te voorkomen dat de erven het museum als etalage gebruiken.

Het Stedelijk benoemt dit jaar nog een interne en externe toetsingscommissie voor ethische vraagstukken. Het beste zou zijn, zegt Sieburgh, als die externe commissie ook voor andere musea gaat werken. „Daar worstelen ze met dezelfde problemen als wij. Wat maatschappelijk aanvaardbaar is, verandert voortdurend. En door wat er bij het Stedelijk is gebeurd, zijn de normen recent nog weer scherper geworden.”

Lees ook: Gratis kunst die stiekem toch 1,5 miljoen kost

Binnenkort zal de Gemeente Amsterdam de resultaten van het onderzoek naar het bestuur van het Stedelijk ten tijde van Beatrix Ruf presenteren. Ongeveer tegelijkertijd brengt de Amsterdamse Kunstraad advies uit over de toekomstige rol van het Stedelijk. Meteen daarna zal Sieburgh contact zoeken met de begunstigers die na het vertrek van Ruf nog geen nieuwe toezeggingen hebben gedaan, met de vraag of ze het Stedelijk willen blijven steunen.

Vóór de presentatie van het onderzoek en het advies wil Sieburgh niks kwijt of het Stedelijk weer het beste geleid kan worden door een artistiek én een zakelijk directeur. Na het vertrek van Van Gilst gaf Ruf te kennen dat zij het museum alleen wilde leiden. Het was een publiek geheim dat de samenwerking tussen de twee directeuren slecht was.

Uit het jaarverslag blijkt dat de zakelijk directeur Van Gilst een ontslagvergoeding van 60.000 euro heeft ontvangen. Van Gilst deelde in augustus mee dat ze het „een natuurlijk moment” vond om te vertrekken. Sieburgh: „Een vertrek wordt altijd keurig geframed. Je wilt het instituut en de persoon in kwestie niet beschadigen.”

    • Daan van Lent
    • Arjen Ribbens