‘Reset’ Oostvaardersplassen juridisch mogelijk

Natuurbeheer

Het opzettelijk doden van edelherten is toegestaan mits een gedegen ‘afweging’ wordt gemaakt. Dat blijkt uit een vertrouwelijke notitie.

Edelherten in de Oostvaardersplassen. Foto Robin Utrecht / ANP

Er lijken geen grote juridische belemmeringen te zijn voor het afschieten van gezonde edelherten in de Oostvaardersplassen, mits over dat besluit goed is nagedacht en de maatregel het behoud van het gebied als Europees vogelgebied niet schaadt. Dat blijkt uit een vertrouwelijke notitie, die de provincie Flevoland deze woensdag toch openbaar maakt.

Gedeputeerde Staten van Flevoland willen nog dit jaar het aantal edelherten, heckrunderen en konikpaarden verminderen, zo hebben ze woensdag besloten. Liefst door de dieren te vangen en te verhuizen, ook als dat extra geld kost, maar in de meeste gevallen, vooral bij de edelherten, door ze af te schieten.

Met dit besluit neemt Flevoland het een advies over van een commissie onder leiding van oud-staatssecretaris Pieter van Geel. Die bepleitte vorige maand een ‘reset’ van het natuurgebied, onder meer door het aantal grote grazers van 2.260 nu naar 1.100 straks terug te brengen. Doel is voorkomen dat grote aantallen dieren bezwijken tijdens een winter zoals afgelopen jaar. De afgelopen maanden stierven in de Oostvaardersplassen 3.226 grote grazers.

Het natuurgebied Oostvaardersplassen, tussen Almere en Lelystad, valt onder veel wetten en regels, zoals de Wet Natuurbescherming, de Wet Dieren en het beheerplan van het Natura 2000, het netwerk van Europees beschermde natuurgebieden. Aan deze wetten moet het besluit van woensdag worden getoetst, maar deze toetsing heeft de provincie niet verhinderd dit besluit te nemen. Wel stelt Gedeputeerde Staten dat de toetsing aanleiding kan zijn om „de uitwerking op punten bij te stellen”.

Onnodig lijden

De provincie baseert zich op een vertrouwelijke notitie van Annelies Freriks, advocaat in Eindhoven en hoogleraar omgevingsrecht in Utrecht. Ze beantwoordt in de notitie een aantal vragen van de commissie Van Geel. Freriks stelt onder meer dat de Oostvaardersplassen vooral beschermd worden als vogelgebied, en dat de instandhouding van grote grazers in Flevoland geen doel van de Europese bescherming is op zichzelf is. Volgens de Nederlandse Wet natuurbescherming is het verboden edelherten „opzettelijk te doden of te vangen”, maar zijn daar wel vrijstellingen en ontheffingen op mogelijk, mits er een gedegen „afweging” wordt gemaakt. Dan moet het bestuur wel aantonen dat er „geen andere bevredigende oplossing” bestaat. Ook mag de instandhouding van de soort „niet verslechteren”, en verder moeten er belangen mee zijn gediend, zoals bescherming van wilde flora en fauna, het voorkomen of bestrijden van onnodig lijden van zieke of gebrekkige dieren of „het algemeen belang”.

Flevoland trekt voor de maatregelen ruim drie miljoen euro uit. Dat geld is niet alleen bedoeld voor het reduceren van de aantal grote grazers, maar ook voor onderzoek en voor de aanleg van bosschages, waar de overgebleven dieren beschutting hebben.

Luister ook naar deze aflevering van onze wetenschapspodcast Onbehaarde Apen, over de commotie rond de Oostvaardersplassen.
U kunt zich ook abonneren via iTunes, Stitcher, Spotify of RSS.
    • Arjen Schreuder